Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

Ryszard Małaszkiewicz zmarł we Wrocławiu 38 lat temu – 29 stycznia 1988 r., w wieku 86 lat. Ze stolicą Dolnego Śląska związał się po II wojnie światowej, w trudnym dla siebie czasie, gdy z powodu wcześniejszej działałności na rzecz Ojczyzny był represjonowany przez władze komunistyczne.

Ryszard Małaszkiewicz (1901–1988) – urodzony w Wilnie harcerz i oficer dyplomowany Wojska Polskiego. Brał udział w walkach o niepodległość Polski po zakończeniu I wojny światowej. Za męstwo okazane w walce z bolszewikami w 1920 r. został odznaczony Krzyżem Walecznych. Jeszcze przed II wojną światową ukończył Wyższą Szkołę Wojenną w Warszawie. Po klęsce we wrześniu 1939 r. przedostał się do Francji, a następnie po jej upadku do Wielkiej Brytanii. W 1942 r. podjął służbę w 1. Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego. Jako szef sztabu brygady wziął udział w operacji Market Garden, za którą został ponownie odznaczony Krzyżem Walecznych. Po wojnie powrócił do kraju i zamieszkał we Wrocławiu. Był represjonowany przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa, długo więziony i torturowany, co zrujnowało jego zdrowie. Aktywnie działał w środowisku byłych żołnierzy Brygady Spadochronowej. Został pochowany na Cmentarzu Świętej Rodziny przy ul. Smętnej we Wrocławiu. Kawaler Srebrnego Krzyża Zasługi i Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski.

W 2020 r. mjr Ryszard Małaszkiewicz został pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika, a stało się to na wniosek Oddziału IPN we Wrocławiu. 21 września 2020 r., w rocznicę lądowania 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej pod Driel w ramach operacji Market Garden, jego grób został oznaczony insygnium „OJCZYZNA SWEMU OBROŃCY” w ramach projektu „Ocalamy”, realizowanego przez Oddział IPN we Wrocławiu w latach 2018–2025. Po wpisaniu mogiły Małaszkiewicza do prowadzonej przez IPN Ewidencji grobów weeteranów walk o wolność i niepodległość Polski został wykonany nowy pomnik nagrobny wg projektu artysty rzeźbiarza Marka Pankanina. Nowy nagrobek – sfinansowany w całości ze środków IPN – został uroczyście odsłonięty 10 września 2024 r. w ramach obchodów 80. rocznicy operacji Market Garden. Tego samego dnia na wrocławskim Rynku otwarta została wystawa "Wierny Polsce. Major Ryszard Małaszkiewicz”. Jej autorzy – dr Andrzej Olejniczak z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN we Wrocławiu oraz Marcin Zugaj, autor biografii mjr. Ryszarda Małaszkiewicza – w sposób chronologiczny przedstawili losy tego wileńskiego harcerza, oficera Wojska Polskiego, uczestnika operacji Market Garden, ofiary represji komunistycznych  i jego życie w II połowie XX wieku we Wrocławiu. Znaczna część materiałów zaprezentowanych na wystawie była wcześniej nieznana i nigdy niepublikowana. 

Zob. relacja z otwarcia wystawy i odsłonięcia nowego pomnika nagrobnego Ryszarda Małaszkiewicza, 10 września 2024 r. 

W czwartek 29 stycznia 2026 r., w 38. rocznicę śmierci Ryszarda Małaszkiewicza, przy jego grobie na wrocławskim Sępolnie spotkali się m.in. przedstawiciele rodziny na czele z wnuczką pułkownika, Ewą Haliniarz. Obecny był także prezes V Oddziału Związku Polskich Spadochroniarzy we Wrocławiu, Ryszard Olszowy oraz autorzy wystawy i biografii bohatera spod Arnhem: dr Andrzej Olejniczak oraz Marcina Zugaj. Dyrektora Oddziału IPN reprezentował Jerzy Rudnicki, p.o. naczelnika Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN we Wrocławiu.