Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu

Do niedzieli 15 września na wrocławskim Rynku oglądać można wystawę "Wierny Polsce. Major Ryszard Małaszkiewicz”, którą dziś wspólnie z wnuczką bohatera odsłonił prezes IPN dr Karol Nawrocki.

– Człowiek wierny Polsce, uformowany w patriotycznej rodzinie na Wileńszczyźnie (…). Do dziś pozostaje dowodem na to, że jednym z największych sukcesów II RP było wychowanie całego pokolenia Polaków, którzy nigdy nie zgodzili się na odebranie wolności i niepodległości, bo nosili je w sercach – podkreślił prezes IPN dr Karol Nawrocki, charakteryzując żołnierza brygady dowodzonej przez gen. Stanisława Sosabowskiego.

Jak tłumaczył, operacja „Market Garden” była dla Polaków walką o wolność i niepodległość ojczyzny.

 – Gdyby Polska nie stała się sowiecką kolonią, to tacy jak Ryszard Małaszkiewicz mieliby już zaraz po 1945 roku swoje tablice czy pomniki, i byliby bohaterami narodowymi – dodał dr Nawrocki.

Wystawa została przygotowana przez dra Andrzeja Olejniczaka pracownika Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN we Wrocławiu oraz Marcina Zugaja autora biografii mjr. Ryszarda Małaszkiewicza, przedstawia w sposób chronologiczny losy tego wileńskiego harcerza, oficera Wojska Polskiego, uczestnika operacji Market Garden, ofiary represji komunistycznych  i jego życie w II połowie XX w. we Wrocławiu.

Znaczna część materiałów wykorzystanych w wystawie, ikonograficznych jak i pochodzących z kwerend ma charakter nieznany i niepublikowany. Większość pochodzi ze zbiorów rodzinnych i ze zbiorów Instytutu Polskiego i Muzeum Gen. Sikorskiego w Londynie.

Dziś w 80. rocznicę operacji „Market Garden” składamy hołd żołnierzom 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. W inauguracji ekspozycji wzięli udział m.in. bliscy bohatera, przedstawiciele wojska, służb mundurowych, kombatanci, samorządowcy, parlamentarzyści, duchowni oraz uczniowie.

Druga część uroczystości odbyła się na Cmentarzu Parafii pw. Świętej Rodziny przy ul. Smętnej we Wrocławiu.

21 września 2020 w rocznicę lądowania 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej pod Driel w ramach operacji „Market Garden”, przy kaplicy cmentarza parafii Świętej Rodziny we Wrocławiu miała miejsce uroczystość oznaczenia grobu majora Ryszarda Małaszkiewicza insygnium „OJCZYZNA SWEMU OBROŃCY”. Wydarzenie odbyło się w ramach projektu „Ocalamy” realizowanego przez Oddziałowe Biuro​ Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN we Wrocławiu.

Na wniosek OBUWiM major został pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika, awans został przekazany rodzinie w czasie uroczystości. Pułkownik Ryszard Małaszkiewicz został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczenie – w imieniu Prezydenta RP – wręczył Ewie Haliniarz, wnuczce pułkownika, wicewojewoda dolnośląski Jarosław Kresa. Mogiła pułkownika Ryszarda Małaszkiewicza została wpisana do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.

Po uzyskaniu wpisu wystąpiła konieczność nowego pomnika nagrobnego. Obecny powstał wg projektu Marka Pankanina, artysty rzeźbiarza i sfinansowany został w całości ze środków IPN. Dziś w 80. rocznicę operacji „Market Garden” doszło do ponownego odsłonięcia pomnika. Uroczystość poprowadził Wojciech Trębacz, naczelnik OBUWiM, biogram Ryszarda Małaszkiewicza przybliżył Jacek Cielecki. Wystąpienia okolicznościowe wygłosili: dr Karol Nawrocki – prezes IPN, Jan Kempara, gen. dyw. w stanie spoczynku – Prezes Zarządu Głównego Związku Polskich Spadochroniarzy kontynuatora tradycji 1.Samodzielnej Brygady Spadochronowej oraz Dariusz Haliniarz – w imieniu rodziny Ryszarda Małaszkiewicza. Odprawiona została modlitwa, poświęcono też pomnik. Odbył się apel pamięci zakończony salwą honorową. Delegacje przybyłe na uroczystość złożyły wiązanki kwiatów.