Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu

Jeszcze w latach 80. i 90. XX wieku pod pomnikami i tablicami upamiętniającymi ofiary pracy przymusowej w wojennym Wrocławiu gromadziło się za każdym razem przynajmniej kilkudziesięciu byłych polskich robotników przymusowych. Już od samego początku akcji, która narodziła się tuż po założeniu w 1969 roku Klubu Ludzi ze Znakiem P, tradycją jest, że w spotkaniach uczestniczy również młodzież. Dzięki temu okolicznościowe, kwietniowe wizyty w miejscach pamięci już od wielu lat są żywymi lekcjami historii i okazją do spotkania międzypokoleniowego. Niestety, z każdym rokiem grupa członków Klubu Ludzi ze Znakiem P drastycznie się zmniejsza. W tej chwili do Klubu należy niespełna 30 osób, które urodziły się pomiędzy 1931 a 1945 rokiem, czyli podczas wojny były niemowlętami, kilkulatkami lub nastolatkami. To sprawia, że każdego roku w akcji uczestniczy coraz mniej świadków historii. 

Akcja zwana w kręgu byłych polskich robotników przymusowych „Miesiącem Pamięci” w tym roku rozpoczęła się w środę 2 kwietnia, a w miejscach pamięci Klub Ludzi ze Znakiem P reprezentował Zygmunt Pacych, który jesienią 1944 roku jako trzylatek wraz z mamą trafił do wojennego Wrocławia z powstańczej Warszawy.  

Pierwszym odwiedzonym miejscem był istniejący od 2023 roku na terenie 10. Wrocławskiej Brygady Łączności pomnik ofiar m.in. AL Breslau-Lissa, czyli pierwszej wrocławskiej filii KL Gross-Rosen, znajdującej się na terenie obecnej Leśnicy (wówczas Deutsch-Lissa). W imieniu Oddziału IPN we Wrocławiu kwiaty pod pomnikiem złożyła Kamilla Jasińska [więcej o tym pomniku i jego odsłonięciu TUTAJ].

W czwartek 3 kwietnia na spotkanie na terenie byłego niemieckiego obozu przejściowego i obozu pracy Burgweide przybył m.in. dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu, dr hab. Kamil Dworaczek. Nim złożył przy pomniku kwiaty, to uczestniczącej w wydarzeniu młodzieży ze Szkoły Podstawowej nr 40 na wrocławskich Sołtysowicach opowiedział krótko o obozie oraz o potrzebie kultywowania pamięci o ofiarach. Swoją wojenną historię przedstawił Zygmunt Pacych, a Kamilla Jasińska opowiedziała o okolicznościach, w jakich po 55 latach istnienia pomnik ofiar obozu Burgweide zmienił w 2023 roku swoje miejsce i trafił na teren poobozowy. Następnie wszyscy zebrani, w tym także delegacja Towarzystwa Miłośników Wrocławia oraz Centrum Historii Zajezdnia, udali się do Parku Sołtysowickiego, gdzie znajduję się krzyż upamiętniający ofiary obozu Burgweide. Tam także złożono kwiaty i zapalono znicze [więcej o przeniesieniu pomnika TUTAJ, a o nadaniu nazwy skwer Ofiar Obozu Burgweide TUTAJ]. 

Ostatnim miejscem pamięci odwiedzonym w tym tygodniu w ramach akcji był pomnik cywilnej ludności powstańczej Warszawy deportowanej do wojennego Wrocławia w trakcie i po powstaniu warszawskim. U zbiegu ulic Rakowieckiej i na Niskich Łąkach pomnik ten wzniósł jesienią 2024 roku Oddział IPN we Wrocławiu. Tym razem Klub Ludzi ze Znakiem P reprezentowali Maria Grzyb i Zygmunt Pacych, zaś w imieniu Oddziału IPN kwiaty złożyła i znicz zapaliła Kamilla Jasińska, inicjatorka wzniesienia tego pomnika i współautorka jego koncepcji [więcej na temat pomnika i jego uroczystego odsłonięcia tutaj TUTAJ]. 

W ramach trwającej do 18 kwietnia akcji odwiedzonych zostanie jeszcze około dziesięć z pozostałych kilkudziesięciu wrocławskich miejsc pamięci o ofiarach pracy przymusowej w wojennym Wrocławiu.          

Zapraszamy na wrocławskie obchody 80. rocznicy kapitulacji Festung Breslau i wyzwolenia niemieckiego obozu pracy Burgweide, które odbędą się we wtorek 6 maja na skwerze Ofiar Obozu Burgweide na wrocławskich Sołtysowicach. Więcej informacji TUTAJ.