Seria zaplanowanych do wydania w 2025 roku broszur to już kolejne działanie Oddziału IPN we Wrocławiu w zakresie tematyki dotyczącej pracy przymusowej w okresie II wojny światowej. Oprócz wszechstronnej działałności badawczej i memoratywnej podejmowane są także rozmaite inicjatywy popularyzacyjne i edukacyjne. Jedną z nich jest publikacja edukacyjnych broszur zawierających podstawowe informacje o wybranych niemieckich obozach pracy we Wrocławiu, a także na Dolnym Śląsku.
Leśnica w cieniu KL Gross-Rosen i pracy przymusowej
W czasie II wojny światowej na terenie Wrocławia (Breslau) znajdowały się cztery filie niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady (Konzentrationslager, w skrócie KL) Gross-Rosen, istniejącego od lata 1940 roku (początkowo przez blisko rok jako filia KL Sachsenhausen) do 13 lutego 1945 roku nieopodal dzisiejszej wsi Rogoźnica w powiecie świdnickim. Każda z tych filii miała status obozu pracy (Arbeitslager, w skrócie AL). Pierwsza z nich ulokowana została w Deutsch-Lissa, czyli na terenie obecnego osiedla Leśnica. AL Breslau-Lissa istniał od 18 sierpnia 1942 roku do 23 stycznia 1945 roku. Więźniów tego obozu, a także wszystkich innych, którzy podczas II wojny światowej przebywali na terenie obecnego osiedla Leśnica i byli wykorzystywani do pracy m.in. na rzecz wojennej gospodarki III Rzeszy, upamiętnia odsłonięty 24 października 2023 roku pomnik, znajdujący się w Leśnicy tuż przy siedzibie 10. Wrocławskiej Brygady Łączności.
Broszura zatytułowana Leśnica w cieniu KL Gross-Rosen i pracy przymusowej towarzyszy akcji społecznej pod tym samym tytułem, której celem jest przede wszystkim dotarcie do nieznanych dotąd źródeł oraz świadków historii i ich potomków. Jak mówi Kamilla Jasińska, inicjatorka serii broszurowych publikacji:
Poszukujemy wszystkich i wszystkiego, co może pomóc w odtworzeniu wojennych (a także powojennych) dziejów Leśnicy – osiedla, w którym powstała pierwsza filia największego na Dolnym Śląsku niemieckiego obozu koncentracyjnego.
„Clausewitzschule” jak Wieża Babel w Festung Breslau. Niemiecki obóz przejściowy dla cudzoziemskich robotników przymusowych w gmachu szkoły przy obecnej ul. gen. Józefa Haukego-Bosaka 21
Druga z serii broszur, zatytułowana „Clausewitzschule” jak Wieża Babel w Festung Breslau. Niemiecki obóz przejściowy dla cudzoziemskich robotników przymusowych w gmachu szkoły przy obecnej ul. gen. Józefa Haukego-Bosaka 21, została poświęcona niemieckiemu obozowi przejściowemu funkcjonującemu w gmachu szkoły zawodowej dla dziewcząt, a od nazwy ulicy, przy której się znajdował, zwanemu Clausewitzschule. Ten istniejący od grudnia 1944 roku do kwietnia 1945 roku obóz był jednym z większych tego typu założeń w wojennym Wrocławiu, a jednocześnie jednym z przynajmniej kilku obozów, które utworzono w budynkach szkolnych na terenie miasta. Choć powstał krótko przed oblężeniem Festung Breslau, to szczególną rolę odegrał w czasie walk o twierdzę. To właśnie na terenie tego obozu, w piwnicach, funkcjonował obozowy szpital. Tytuł broszury nawiązuje m.in. do Wiezy Babel, tak bowiem określano obóz, w którym przebywało kilka tysięcy robotników wielu narodowości. Jak mówi Kamilla Jasińska:
Wydając tę broszurę, pragniemy przypomnieć krótko dzieje tego obozu, który w kontekście pracy przymusowej uchodzi za jeden z symboli Festung Breslau. Jednocześnie apelujemy do świadków historii i ich potomków o podzielenie się posiadanymi materiałami oraz informacjami na temat funkcjonowania tego obozu oraz osób w nim osadzonych.
Gdzie można otrzymać bezpłatne broszury?
Obie broszury zostały wydane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu we współpracy z partnerami, m.in. Towarzystwem Miłośników Wrocławia. Są dostępne bezpłatnie m.in. w Księgarni IPN przy pl. Solnym 8/9 w godzinach otwarcia księgarni (poniedziałek–piątek, 9.00–17.00) oraz w kamieniczce Małgosia będącej siedzibą Towarzystwa Miłośników Wrocławia, ul. Odrzańska 39/40 w godzinach pracy sekretariatu TMW (poniedziałek–piątek, 12.00–18.00). Można je także otrzymać m.in. podczas odbywających się w kamieniczce Małgosia prelekcji Kamilli Jasińskiej z cyklu „Polacy w Breslau” (najbliższe spotkania: 4 i 20 marca, godz. 18.00, 15 i 29 kwietnia, godz. 18.00).