W 2026 r. przypada 88. rocznica I Kongresu Polaków w Niemczech. Kongres, o którym mówiono, że był „wielkim dniem polskości”, odbył się w niedzielę 6 marca 1938 r. w Berlinie. Była to wielka manifestacja ludności polskiej przybyłej do stolicy III Rzeszy ze wszystkich krańców kraju, w tym także z niemieckiego Wrocławia. W kongresie wzięły udział liczne delegacje Polaków z kraju oraz z różnych ośrodków polonijnych na całym świecie – w sumie 6000 osób, w tym kilkunastoosobowa delegacja Polaków mieszkających w niemieckim Wrocławiu. Kongres zakończył się uchwaleniem ponadczasowych „Pięciu Prawd Polaków”, stanowiących ideową podstawę działalności powstałego w 1922 r. Związku Polaków w Niemczech.
Wrocławska Polonia, która również była reprezentowana na Kongresie, przede wszystkim kojarzy się z grupą ok. 2000–4000 Polaków mieszkających w niemieckim Wrocławiu w okresie dwudziestolecia międzywojennego, czyli w latach 1918–1939. Trzeba jednak pamiętać o dwóch innych ważnych okresach w dziejach tej społeczności. Pierwszy to lata przed I wojną światową, gdy Polonia mieszkająca w Breslau była bardziej liczna, choć nie istniały jeszcze żadne formy organizacyjne. Kolejny ważny okres to lata II wojny światowej, które były czasem wyjątkowo trudnym. W wojennym Wrocławiu liczba Polaków bardzo wówczas wzrosła, gdyż to tu trafiła duża grupa polskich robotników przymusowych m.in. cywilów z powstańczej Warszawy. Opiekę nad nimi starali się roztoczyć m.in. członkowie Polonii, jak choćby lekarz i społecznik Stefan Kuczyński
– mówi Kamilla Jasińska, zastępca dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu, zajmująca się m.in. badaniem dziejów Polaków mieszkających we Wrocławiu przed 1945 r.
Jak mówi Jasińska, tych, spośród członków dawnej Polonii wrocławskiej, którzy po wojnie pozostali we Wrocławiu, opieką otoczyło m.in. powstałe w 1956 r. Towarzystwo Miłośników Wrocławia, przy którym przez wiele lat istniała sekcja Dawnej Polonii Wrocławskiej:
Z ich inicjatywy, a także za sprawą Alicji Zawiszy będącej niejako opiekunką i strażniczką pamięci o Polakach mieszkających w niemieckim Wrocławiu, kultywowana była pamięć nie tylko o ludziach, ale także miejscach i wydarzeniach związanych z Polonią wrocławską. Niestety, obecnie nie żyje już nikt z przedstawicieli dawnej Polonii, dlatego tym bardziej wskazane jest, by pamięć o tych, którzy w niemieckim Wrocławiu mieszkali i mieli odwagę przyznawać się do swojej polskości, nie zaginęła. Temu mają służyć podejmowane przez różne instytucje i organizacje nie tylko działania memoratywne, ale także wystawiennicze, edukacyjne, popularnonaukowe itp.
Już od 70 lat pamięć o Dawnej Polonii Wrocławskiej jest jednym z głównych obszarów działalności Towarzystwa Miłośników Wrocławia, które ufundowało m.in. dwie tablice pamiątkowe znajdujące się przy jednym z symbolicznych miejsc spotkań Polonii, czyli przy kościele św. Marcina na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu. Pierwsza została odsłonięta w maju 1983 r., druga zaś 31 lat temu, w maju 1995 r. To właśnie pod tą drugą tablicą, która – jak głosi inskrypcja – upamiętnia Prawdy Polaków spod znaku Rodła, każdego roku w dniu święta Dawnej Polonii Wrocławskiej są składane kwiaty. Nie inaczej będzie i w tym roku.
Główne wydarzenia zaplanowano na piątek 6 marca. Najpierw o godz. 12.00 przy kościele św. Marcina na Ostrowie Tumskim odbędzie się okolicznościowa uroczystość z udziałem Wojskowej Asysty Honorowej wystawionej przez Garnizon Wrocław, podczas której przy tablicy upamiętniającej Pięć Prawd Polaków spod znaku Rodła zostaną złożone kwiaty.
Zaraz po uroczystości, tj. o godz. 13.30 w Sali pod "Czwórką" przy ul. Katedralnej 4 na Ostrowie Tumskim odbędzie się pierwsza z dwóch zaplanowanych na ten dzień bogato ilustrowanych prelekcji Kamilli Jasińskiej pt. Polonia Wrocławska – ludzie, miejsca, wydarzenia. Wstęp na prelekcję wolny. Czas trwania ok. 45 min.
Druga prelekcja Kamilli Jasińskiej, zatytułowana "Tak przerzucani byliśmy z miejsca na miejsce..." Konsulat RP, Dom Polski, kościoły św. Anny i św. Marcina oraz inne miejsca spotkań wrocławskiej Polonii i miejsca spoczynku jej działaczy – odbędzie się w Przystanku Historia IPN przy ul. Jana Długosza 48 we Wrocławiu. Wstęp wolny.
Organizatorami tegorocznych obchodów święta Dawnej Polonii Wrocławskiej są Centrum Historii Zajezdnia oraz Wrocławskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli. Partnerzy: Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, Fundacja Obserwatorium Społeczne oraz Towarzystwo Miłośników Wrocławia. Honorowy patronat nad wydarzeniem objęli Dolnośląska Kurator Oświaty oraz Prezydent Wrocławia.