English version
Powstanie styczniowe, które wybuchło 22 stycznia 1863 r., to kilkanaście miesięcy walk, ponad 1200 stoczonych bitew i potyczek, kilkadziesiąt tysięcy ofiar – poległych w boju, straconych, skazanych na katorgę, zesłanych na Syberię. Ten największy i najdłuższy w XIX wieku polski zryw narodowowyzwoleńczy, choć w efekcie przegrany, w dużej mierze wpłynął na dążenia niepodległościowe kolejnych pokoleń.
Niemiecki Wrocław nie pozostał obojętny wobec powstania styczniowego. W środowisku wrocławskiej Polonii od pierwszych dni po wybuchu tego zrywu zapanowała atosfera dużego podniecenia i gorączkowych nastrojów. Przez Wrocław szybko zaczął płynąć strumień nabywanego nielegalnie i przemycanego do powstańców sprzętu wojskowego, w tym broni i amunicji. W mieście działali kurierzy przewożący tajną korespondencję między władzami powstańczymi w Królestwie a różnymi ośrodkami emigracji polskiej na Zachodzie. Oprócz tego w jednym z hoteli w centrum miasta działał ośrodek dyspozycyjny i – co najważniejsze – w szeregi powstańczej armii licznie zaciągali się mieszkający lub przebywający we Wrocławiu Polacy, jak choćby studenci Uniwersytetu.
To właśnie ich – poległych w powstaniu styczniowym studentów wrocławskiej Alma Mater – upamiętnia znajdująca się na głównym gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego pamiątkowa tablica odsłonięta w maju 1963 r. z okazji obchodzonej wówczas setnej rocznicy powstania. Choć na tablicy wymieniono 12 nazwisk poległych w boju studentów, to z biegiem czasu upamiętnienie to zaczęło funkcjonować jako trwały znak pamięci nie tylko o tych, którzy oddali życie w czasie powstania, ale o wszystkich powstańcach związanych z Wrocławiem, w tym również tych, którzy studiowali we Wrocławiu przed lub po powstaniu. Do grona tego należy zaliczyć m.in. Mariana Langiewicza, który był jednym z dyktatorów powstania, oraz Adama Asnyka – członka Rządu Narodowego, tj. naczelnego organu władzy, działającego w okresie powstania styczniowego na dawnych ziemiach Polski.
Właśnie przy tej tzw. czarnej tablicy – umieszczonej na gmachu głównym Uniwersytetu Wrocławskiego od strony południowej, tj. przy pl. Uniwersyteckim, tuż obok Bramy Cesarskiej – odbędą się tradycyjne uroczystości ku pamięci powstańców styczniowych.
Zaplanowane na niedzielę 25 stycznia wydarzenie rozpocznie o godz. 12.00 uroczysta msza święta sprawowana w Kościele Garnizonowym – Bazylice Mniejszej pw. św. Elżbiety we Wrocławiu. Po niej, ok. godz. 13.00, nastąpi przemarsz ulicami Odrzańską, Igielną i Kuźniczą na pl. Uniwersytecki, gdzie przy tablicy pamiątkowej odbędzie się główna uroczystość w ceremoniale wojskowym Sił Zbrojnych RP z udziałem Wojskowej Asysty Honorowej wystawionej przez Garnizon Wrocław (10. Wrocławską Brygadę Łączności). W programie m.in. hymn, okolicznościowe wystąpienia, modlitwa ekumeniczna oraz złożenie kwiatów i zniczy przy tablicy.
Potwierdzenie udziału delegacji i chęć złożenia kwiatów należy zgłosić do piątku 23 stycznia na adres oddzial.wroclaw@ipn.gov.pl. Mile widziane poczty sztandarowe instytucji i organizacji.
Uczestnicy niedzielnych uroczystości będą mieli ponadto okazję zapoznać się z eksponowaną tylko w niedzielę 25 stycznia wystawą biżuterii oraz innych pamiątek patriotycznych, nawiązujących do tradycji powstania styczniowego. Pochodzące ze zbiorów prywatnych Wrocławskiego Klubu Kolekcjonerów eksponaty będzie można podziwiać w głównym gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego (o szczegółach ekspozycji organizatorzy powiadomią na miejscu).
Po zakończeniu niedzielnej uroczystości przy tablicy pamiątkowej zapraszamy na spacer historyczny. Chętni będą mogli zwiedzić zabytkowe przestrzenie głównego gmachu Uniwersytu Wrocławskiego, w tym Oratorium Marianum i Aulę Leopoldyńską, a także sale wystawowe Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego. Będzie to także okazja, by zabytkowymi schodami cesarskimi wejść na taras widokowy Wieży Matematycznej. Przewodniczką będzie Kamilla Jasińska, zastępca dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu i współautorka (wraz z dr. Łukaszem Krzywką) przewodnika historycznego "Zabytkowe przestrzenie głównego gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego" (Wrocław, 2018). Spacer będzie też okazją do posłuchania o obecności polskich studentów na niemieckim Uniwersytecie we Wrocławiu. Na niedzielne okolicznościowe zwiedzanie wstęp wolny. Zbiórka przy fontannie z Szemierzem po zakończeniu uroczystości (ok. 14.15).
W programie obchodów 163. rocznicy powstania styczniowego zaplanowano także prelekcję Kamilli Jasińskiej pt. "Wrocławsko-lwowskie wątki powstania styczniowego", na którą organizatorzy zapraszają w czwartek 22 stycznia na godz. 17.00 do Przystanku Historia IPN przy ul. Jana Długosza 48. Wstęp wolny!
Organizatorami tegorocznych obchodów są: Związek Piłsudczyków – Oddział we Wrocławiu oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu. Partnerami są: Uniwersytet Wrocławski oraz Związek Piłsudczyków Rzeczypospolitej Polskiej – Okręg Wrocław Psie Pole. Patronat honorowy nad obchodami objęło Kolegium Rektorów Uczelni Wrocławia i Opola.
