Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu

W niedzielę w Kościele Garnizonowym – Bazylice Mniejszej pw. św. Elżbiety we Wrocławiu odbyła się uroczysta msza święta sprawowana m.in. w intencji powstańców wielkopolskich oraz ich bliskich. Liturgia była głównym punktem wrocławskich obchodów Narodowego Dnia Pamięci Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego, ustanowionego w 2021 roku i obchodzonego corocznie 27 grudnia, w rocznicę wybuchu powstania.

Homilię wygłosił ks. płk Mariusz Stolarczyk, proboszcz parafii wojskowej w Dęblinie, który mówił:

Wielu mówi, że powstanie wielkopolskie to jedyne zwycięskie polskie powstanie […]. Ale było też choćby trzecie śląskie powstanie i ono też było zwycięskie. O co oni walczyli? […] Żebyśmy byli jednością. Żeby te ziemie wielkopolskie przyłączyć do Polski. Abyśmy byli jednym organizmem. Abyśmy się mogli cieszyć wolnością w jednym państwie. I o to przede wszystkim walczyli. I pokazali odwagę, pokazali zorganizowanie, pokazali pomysłowość.

Współcelebransami liturgii było sześciu kapłanów Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego, a przewodniczył jej ks. prałat płk. Janusz Radzik, proboszcz wojskowo-cywilnej parafii pw. św. Elżbiety we Wrocławiu. 

Organizatorami uroczystości byli: dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu dr hab. Kamil Dworaczek, dowódca Garnizonu Wrocław gen. bryg. Marek Brzezicha oraz proboszcz wojskowo-cywilnej parafii pw. św. Elżbiety ks. prałat płk. Janusz Radzik. W liturgii uczestniczył poczet sztandarowy 16. Dolnośląskiej Brygady Obrony Terytorialnej.

Powstanie Wielkopolskie trwało 52 dni – od 27 grudnia 1918 roku do 16 lutego 1919 roku – i zakończyło się zwycięstwem strony polskiej. Według oficjalnych danych w walkach zginęło 2261 osób, a ponad 6000 zostało rannych.

Wrocław i Dolny Śląsk są istotnie związane z historią Powstania Wielkopolskiego. W walkach uczestniczyli nie tylko mieszkańcy Wielkopolski, ale także Polacy mieszkający wówczas w niemieckim Breslau, w tym członkowie wrocławskiej Polonii oraz polscy studenci i absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego. Osoby, które nie wstąpiły bezpośrednio do oddziałów powstańczych, wspierały zryw poprzez organizację broni i zaopatrzenia.

Po II wojnie światowej wielu Powstańców Wielkopolskich osiedliło się na Dolnym Śląsku, w tym we Wrocławiu. Choć dziś nie żyje już żaden z nich, pamięć o ich czynie pozostaje ważnym elementem lokalnej i narodowej historii.