Na historii Leśnicy (niem. Deutsch-Lissa) – podwrocławskiej miejscowości włączonej w granice Wrocławia w 1928 roku – cieniem kładzie się wątek związany z pracą przymusową podczas II wojny światowej. Już latem 1942 roku z obozu koncentracyjnego Gross-Rosen sprowadzono komando robocze, którego zadaniem była budowa koszar wojskowych dla Waffen SS w rejonie dzisiejszej ulicy Trzemielowickiej. Komando to szybko stało się filią niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross-Rosen – pierwszą z czterech utworzonych w wojennym Wrocławiu, kolejne powstały latem i jesienią 1944 roku w centrum miasta w rejonie obecnej ulicy Fabrycznej oraz na Psim Polu (wówczas Hundsfeld). Jak czas pokazał, leśnicka filia okazała się być pierwszą nie tylko w wojennym Wrocławiu, ale w całej sieci około stu podobozów podległych administracji KL Gross-Rosen. Niestety, nie wiadomo dokładnie, ilu więźniów przeszło przez AL Breslau-Lissa w ciągu około 2,5 roku jego funkcjonowania. Wiadomo, że było to przynajmniej kilkuset Polaków, ponadto osadzenie tam byli więźniowie innych narodowości. W związku z rozwojem sytuacji na froncie grupę ok. 600 więźniów AL Breslau-Lissa ewakuowano 23 stycznia 1945 roku pieszo do obozu macierzystego Gross-Rosen. Marsz trwał trzy dni, a więźniowie w mrozie i śniegu, ciagnąc sanie, mieli do przejścia ok. 70 km m.in. przez teren dzisiejszego powiatu średzkiego.
Granitowy obelisk, ustawiony przed siedzibą 10. Wrocławskiej Brygady Łączności, która mieści się na terenie dawnego obozu m.in. w obiektach wzniesionych przez więźniów, powstał dwa lata temu i został odsłonięty 24 października 2023 roku. Upamiętnia on nie tylko więźniów AL Breslau-Lissa, ale także robotników przymusowych wielu narodowości, w tym Polaków, oraz jeńców wojennych osadzonych w różnych miejscach na terenie obecnego osiedla Leśnica i wykorzystywanych do wielu rozmaitych prac.
UROCZYSTOŚĆ PRZY POMNIKU
III Leśnicki Dzień Pamięci jest kontynuacją działań zainicjowanych w 2023 roku. Głównym punktem obchodów będzie okolicznościowa uroczystość ku czci Polaków i więźniów innych narodowości osadzonych w AL Breslau-Lissa oraz robotników przymusowych i jeńców wojennych wykorzystywanych przy budowie koszar wojskowych i innych pracach na terenie obecnego osiedla Leśnica w czasie II wojny światowej. Uroczystość rozpocznie się o godz. 14.00 przy pomniku, ul. Trzmielowicka 28. W programie m.in. złożenie kwiatów przy pomniku. Delegacje pragnące złożyć wieńce proszone są o zgłoszenie do 22 października na adres oddzial.wroclaw@ipn.gov.pl. Mile widziane poczty sztandarowe instytucji i organizacji.
PRELEKCJA
Na godz. 17.00 zapraszamy do OPT Zamek przy pl. Świętojańskim na spotkanie przybliżające zagadnienia pracy przymusowej na terenie osiedla w czasie II wojny światowej. Prelekcję, której towarzyszyć będzie bogato ilustrowana prezentacja, przedstawi badaczka i popularyzatorka tej tematyki, Kamilla Jasińska, zastępca dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu.
ZAJĘCIA EDUKACYJNE
Dla uczniów klas VII i VIII szkół podstawowych oraz klas I–IV szkół średnich z terenu osiedla Leśnica i okolic przewidziano lekcje muzealne, które na terenie 10. Wrocławskiej Brygady Łączności przeprowadzą pracownicy Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy. Zajęcia zatytułowane „Historia KL Gross-Rosen zapisana w przedmiotach” to nowatorska forma pracy edukacyjnej wykorzystująca tzw. kufer pełen dziedzictwa. Dzięki prezentacji replik obozowych przedmiotów i poprzez wspólną analizę dokumentów młodzież będzie miała okazję poznać los więźniów. Zajęcia będą się odbywać w godz. 9.00–13.45. Zapisy poprzez zgłoszenie na adres mailowy oddzial.wroclaw@ipn.gov.pl (nalezy podać nazwę i nr szkoły, klasę oraz liczbę uczniów). Zajęcia trwają 45 min. Jednocześnie w lekcji muzealnej mogą wziąć udział dwie klasy (max ok. 50 osób).
Organizatorem III Leśnickiego Dnia Pamięci jest Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu we współpracy z 10. Wrocławską Brygadą Łączności, Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy, Ośrodkiem Postaw Twórczych ZAMEK, Radą Osiedla Leśnica, a także Stowarzyszeniem Polaków Represjonowanych przez III Rzeszę oraz Towarzystwem Miłośników Wrocławia.
