Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

https://wroclaw.ipn.gov.pl/wro/aktualnosci/231518,Upamietnienie-wybitnego-naukowca-uczestnika-trzeciego-powstania-slaskiego-Cmenta.html
26.02.2026, 20:06

Upamiętnienie wybitnego naukowca – uczestnika trzeciego powstania śląskiego - Cmentarz Grabiszyński we Wrocławiu, 10 października 2025

Na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu odbyła się uroczystość, zorganizowana wysiłkiem oddziałów Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, upamiętniająca wybitnego naukowca, germanistę oraz pedagoga.

10.10.2025

Śp. prof. Jan Piprek – zasłużony dla nauki, jeden z budowniczych polskiego życia umysłowego we Wrocławiu, zaangażowany działacz narodowy – dołączył do grona weteranów powstań śląskich, których groby zostały symbolicznie wyróżnione. W wydarzeniu udział wzięli: Daniel Jakubczyk – wójt gminy Gorzyce; por. Piotr Grębosz – reprezentujący Dowódcę Garnizonu Wrocław; por. Tomasz Błaszczyk – przedstawiciel Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych; ks. ppor. Paweł Komar – kapelan Akademii Wojsk Lądowych im. generała Tadeusza Kościuszki; oraz Jerzy Rudnicki – p.o. naczelnika OBUWiM we Wrocławiu.

Posterunek honorowy wystawiła 10. Wrocławska Brygada Łączności, a oprawę muzyczną zapewniła Komenda Wojewódzka Policji we Wrocławiu. Uroczystość poprowadził naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach – Jan Kwaśniewicz, który przybliżył ideę akcji „Wszyscy jesteśmy ze Śląska”, mającej na celu upamiętnienie oraz przybliżenie nietuzinkowych losów uczestników powstań śląskich – choć pochodzących z całego kraju, to w szczególny sposób splecionych ze śląską ziemią.

Przemówienie okolicznościowe wygłosił Daniel Jakubczyk. Życiorys Bohatera uroczystości przybliżyła Anna Binek-Zajda (OBUWiM Katowice). Aktu oznaczenia grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” dokonał Jan Kwaśniewicz, natomiast plakietę „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski” umieścił na mogile Jerzy Rudnicki. Po czym ks. ppor. Paweł Komar odmówił modlitwę w intencji Zmarłego. Następnie uczestnicy wydarzenia złożyli wiązanki kwiatów oraz zapalili znicze.

Prof. Jan Piprek urodził się 20 października 1887 r. w miejscowości Gorzyczki w powiecie rybnickim. Po ukończeniu szkoły powszechnej podjął naukę najpierw w  gimnazjum w  Raciborzu, a następnie w Duisburgu nad Renem, gdzie w  1908 roku zdobył świadectwo dojrzałości. Studiował germanistykę, slawistykę, językoznawstwo indoeuropejskie oraz filologię klasyczną na uniwersytetach we Wrocławiu, Lipsku, Pradze oraz Monachium. W 1912 roku obronił doktorat z filozofii na uniwersytecie w Monachium. W 1920 r. powrócił na Górny Śląsk, gdzie w trakcie plebiscytu podjął działalność w Polskim Komitecie Plebiscytowym m.in. redagując dla Górnoślązaków polskiego pochodzenia gazetę „Oberschlesische Greezzeitung”.

Działał w propolskiej Oberschlesische Volkspartei (później przemianowanej na Śląską Partię Ludową). Był również członkiem Polskiego Komisariatu Plebiscytowego Górnego Śląska, uczestnikiem III powstania śląskiego, a od grudnia 1921 r. do października 1922 r. działaczem Naczelnej Rady Ludowej. W latach 1922 – 1925 piastował stanowisko dyrektora Państwowego Gimnazjum Klasycznego w Królewskiej Hucie. Od 1925 r. pracował w  Referacie Kształcenia Nauczycieli w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie. Nadto uczył języka niemieckiego w Gimnazjum im. Adama Mickiewicza. Od 1934 r. wykładał dydaktykę języka niemieckiego na Uniwersytecie Warszawskim. Opracował wiele podręczników do nauki języka niemieckiego, recenzji oraz artykułów z dydaktyki i  literatury niemieckiej.

Po wybuchu II wojny światowej został aresztowany i osadzony na kilka tygodni na Pawiaku, po czym zaangażował się w nauczanie na tajnych kompletach oraz w  Miejskiej Szkole Handlowej Edmunda Lipińskiego w  Warszawie. Po wojnie udzielał się we Wrocławskim Towarzystwie Naukowym. Kierował także odbudową budynków wydziału humanistycznego i gmachu głównego Uniwersytetu Wrocławskiego. Zorganizował oraz objął kierownictwo Zakładu Filologii Germańskiej. W  czerwcu 1957 mianowano go docentem. Przez kilka lat był prodziekanem Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Od września 1960 r. przebywał na emeryturze, ale nadal prowadził zajęcia dla studentów. Największe jego naukowe osiągnięcia dotyczą leksykografii. Za monumentalne działa uchodzą: opublikowany w 1952 r. podręcznik „Phonetik und Grammatik der deutschen Sprache” oraz monografia Wacława Scherffera von Scherffensteina, śląskiego poety i  polonofila, a przede wszystkim napisany wraz z Juliuszem Ippoldtem „Wielki słownik niemiecko-polski” wydany w latach 1969 – 1970 i wielokrotnie później wznawiany, zawierający ponad 200 tysięcy wyrazów, wyrażeń i zwrotów z języka niemieckiego, a także „Wielki słownik polsko-niemiecki” ogłoszony drukiem w latach 1971 – 1974. Zmarł 3 lutego 1970 r. we Wrocławiu.

Odznaczony Medalem Niepodległości, Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i  Zasługi oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.