Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

https://wroclaw.ipn.gov.pl/wro/aktualnosci/230616,Przypomniec-wydarzenia-sprzed-80-lat-i-zobaczyc-Festung-Breslau-oczami-robotnic-.html
27.02.2026, 00:18

Przypomnieć wydarzenia sprzed 80 lat i zobaczyć Festung Breslau oczami robotnic przymusowych - Wrocław, 20 września 2025

20 września 2025 r. odbył się spacer ulicami Wrocławia, którego celem było przypomnienie wydarzeń sprzed 80 lat oraz spojrzenie na Festung Breslau oczami robotnic przymusowych.

Oprowadzanie rozpoczęło się przy Bastionie Sakwowym, pod którym mieścił się punkt dowodzenia Festung Breslau. Przy wejściu do schronu dawnej komendantury twierdzy uczestnicy zostali wprowadzeni w realia walk o miasto oraz zapoznani z problematyką i skalą zatrudniania cudzoziemców na terenie Dolnego Śląska i Wrocławia w czasie II wojny światowej. Następnie grupa udała się pod Zasadniczą Szkołę Zawodową nr 1 przy ul. Haukego-Bosaka. W czasie Festung Breslau znajdował się tam jeden z największych obozów dla cudzoziemców – tzw. Ausländerlager. Z tego miejsca pochodzą wspomnienia Kateriny Valente, ks. Paula Peikerta, a także kilkunastu polskich robotnic przymusowych, m.in. Ireny Siwickiej.

Spod szkoły uczestnicy udali się przez Most Grunwaldzki na Plac Grunwaldzki. Jest to teren dawnego, prowizorycznego pasa startowego, zbudowanego siłami robotników przymusowych i niemieckiej ludności miasta podczas walk o Wrocław. Główna część cudzoziemców z odwiedzonego wcześniej Ausländerlager pracowała właśnie przy powstawaniu tego „lotniska”. Na zakończenie opowiedziano również o losach robotników i robotnic po zakończeniu działań wojennych.

Podczas spaceru przytaczano fragmenty wspomnień naocznych świadków wydarzeń z tego okresu, m.in. robotnic przymusowych. Spacer poprowadził Jacek Cielecki, główny specjalista Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Fundację Akcelerator Obywatelski Spark we współpracy z Fundacją Urban Memory, Oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu oraz Fundacją Brama Cukermana w ramach projektu „SURVIVE: Stories of Women and Children's Resilience in World War II”, finansowanego przez Unię Europejską w ramach programu CERV (Citizens, Equality, Rights and Values). Projekt prowadzi Fundacja Spark wraz z organizacjami partnerskimi z Włoch, Rumunii i Łotwy: YouNet, European Association World–Our Home i Transylvania University of Brasov.