Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu

Powietrzna bitwa o Anglię (ang. Battle of Britain), trwająca od 10 lipca do 31 października 1940 roku, była pierwszą kampanią II wojny światowej stoczoną wyłącznie z użyciem sił lotniczych. Kampania ta rozegrała się głównie nad południową i centralną Anglią. Niemieckie lotnictwo Luftwaffe starło się z brytyjskim RAF-em (ang. Royl Air Force, pol. Królewskie Siły Powietrzne), co było efektem formalnego wypowiedzenia wojny III Rzeszy przez Wielką Brytanię. Dla losów II wojny światowej bitwa o Anglię była jednym z kluczowym starć, przegrana Luftwaffe zastopowała bowiem ofensywę wojsk niemieckich i umożliwiła aliantom prowadzenie dalszej walki. Niebagatelny wpływ na losy tego powietrznego starcia mieli piloci myśliwców, wśród których nie brakowało Polaków. W bitwie brał udział legendarny 303. Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki, sformowany 2 sierpnia 1940 roku jako dywizjon lotnictwa myśliwskiego Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, a będący kontynuatorem chlubnych przedwojennych tradycji słynnej 7. Eskadry Kościuszkowskiej. W efekcie swoich działań został on uznany za jedną z najskuteczniejszych jednostek myśliwskich II wojny światowej. W czasie bitwy o Anglię, do której przyłączył się 30 sierpnia, dywizjon odniósł wiele sukcesów. Przypisano mu 126 pewnych zestrzeleń zaliczonych oficjalnie podczas wojny, co postawiło go na pierwszym miejscu wśród dywizjonów myśliwskich biorących udział w bitwie.

Legenda Dywizjonu 303 szybko rosła nie tylko za sprawą sukcesów bojowych, ale także uroku osobistego żołnierzy i ich zawiłych życiorysów, co bardzo interesowało prasę. Po wojnie historia polskich lotników inspirowała wielu twórców kultury, a tym także filmowców. W 2018 roku premierę miały dwa filmy: polski „Dywizjon. 303. Historia prawdziwa” w reżyserii Denisa Delicia, oraz polsko-brytyjski „303. Bitwa o Anglię” w reżyserii Davida Blaira. Choć oba filmy inspirowane są tymi samymi wydarzeniami i postaciami, to film Delicia skupił się przede wszystkim na historii poszczególnych postaci, zaś w obrazie Blaira nacisk został położony został na aspekty strategiczne i militarne.

Z okazji przypadającej w tym roku 85. rocznicy Bitwy o Anglię Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu zaprosił w sobotę 7 czerwca na specjalny pokaz filmu „Dywizjon 303. Historia prawdziwa”. Po projekcji odbyło się spotkanie z Janem Wieczorkowskim – aktorem teatralnym i filmowym, znanym m.in. z serialu (2008–2014) „Czas honoru”, gdzie zagrał Władka Konarskiego. W filmie Denisa Delicia Wieczorkowski wcielił się w rolę por. Ludwika Paszkiewicza (1907–1940) – pilota Wojska Polskiego i Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie, porucznika Królewskich Sił Powietrznych, asa myśliwskiego II wojny światowej, który został zestrzelony 27 września 1940 roku w pobliżu wsi Borough Green w hrabstwie Kent w Wielkiej Brytanii.

„Dzień z Dywizjonem 303” nie bez powodu został zaplanowany na sobotę 7 czerwca. Jak mówi dr hab. Kamil Dworaczek, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu:

Tym wydarzeniem chcemy rozpocząć cykl działań związanych z 85. rocznicą powstania Dywizjonu 303 i Bitwy o Anglię. Pragniemy także podkreślić udział polskich lotników w kolejnych akcjach bojowych. Data „Dnia z Dywizjonem 303”, czyli 7 czerwca, nawiązuje do operacji Overlord (6 czerwca 1944 roku), w której udział wzięło kilka dywizjonów wchodzących w skład Polskich Sił Powietrznych. Można to traktować jako swoistą klamrę zaangażowania polskich pilotów w walce z Niemcami, choć trzeba pamiętać, że brali udział w walkach aż do zakończenia II wojny światowej.