Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

KL Auschwitz I utworzony na terenie i w budynkach przedwojennych koszar wraz z późniejszym Auschwitz II-Birkenau, utworzonym w 1941 r. na terenie odległej od Oświęcimia o 3 km wsi Brzezinka oraz Auschwitz III, czyli grupą podobozów przemysłowych, stał się wkrótce największą „fabryką śmierci” w systemie niemieckich obozów koncentracyjnych i obozów zagłady w czasach panowania terroru hitlerowskiego.

W tym dniu obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady. Tym razem spotkanie miało głównie charakter edukacyjny. W asyście wojskowej, z udziałem przedstawicieli Sejmiku Województwa Dolnośląskiego i stowarzyszeń historycznych, zgromadziła się młodzież wrocławskich szkół, głównie zrzeszonych w Dolnośląskiej Rodzinie Szkół im. Armii Krajowej i Bohaterów Armii Krajowej. Drogę pamięci na Cmentarzu Osobowickim wyznaczyły groby Stanisława Ryniaka, który uzyskał miano „pierwszego więźnia Auschwitz” i Jerzego Jarocha.        

Słowa do uczestników skierowali: Jacek Cielecki, Przemysław Mandela i Wojciech Trębacz z OBUWiM IPN we Wrocławiu i Damian Mrozek wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Dolnośląskiego.

Jacek Cielecki określił m.in. iż.: na terenie III Rzeszy i w krajach podbitych nazistowskie Niemcy utworzyły 12 tys. obozów i więzień, przez które przeszło ok. 18 mln osób (z 30 krajów świata). Z liczby tej, 11 mln zginęło. Na terenie ogólnie określanym jako ziemie polskie istniało ponad 2 tys. obozów, przez które przeszło ok. 5 mln więźniów, z których zginęło ok. 3,5 mln.

O tym jak było 84 lata temu mówił Przemysław Mandela: 13 czerwca w godzinach popołudniowych więźniów przewieziono samochodami ciężarowymi do dawnej łaźni żydowskiej w Tarnowie, gdzie zostali poddani kąpieli i dezynfekcji. Rankiem 14 czerwca wtłoczono ich do podstawionych wagonów kolejowych bez podania miejsca docelowego.

Do KL Auschwitz dotarło ostatecznie 728 Polaków.

Obok Stanisława Ryniaka i Jerzego Jarocha zostały również przedstawione postacie Tadeusza Srogiego i Jana Dudzika, spoczywających na innych dolnośląskich nekropoliach.

Stanisław RYNIAK, nr obozowy 31, ur. 21 listopada 1915 r. w Sanoku, zm. 13 lutego 2004 r. we Wrocławiu; w 1944 r. przeniesiony do KL Flossenbürg. Pochowany na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu.

Tadeusz SROGI, nr obozowy 178, ur. 10 stycznia 1919 r. w Sanoku, zm. 14 listopada 2009 r. we Wrocławiu; w 1944 r. przeniesiony do KL Flossenbürg. Pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu.

Jan DUDZIK, nr obozowy 303, ur. 16 czerwca 1918 r. w Dąbrowie Górniczej, zm. 18 stycznia 2009 r. w Wałbrzychu; w 1943 r. przeniesiony do KL Neuengamme. Pochowany na cmentarzu parafialnym przy ul. 11 Listopada w Wałbrzychu.

Jerzy JAROCH, nr obozowy 376, ur. 3 sierpnia 1921 r. w Sokołowie Małopolskim, zm. 15 stycznia 1998 r. we Wrocławiu. W 1942 r. przeniesiony do KL Mauthausen, a następnie do KL Neuengamme. Pochowany na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu.