Nawigacja

Aktualności

Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu” – Wrocław, 26 listopada 2021

Za nami niezmiernie ciekawe spotkanie z prof. Krzysztofem Szwagrzykiem o jego najnowszej książce „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”. Książka pokazuje, z jakim trudem do świadomości społecznej przebijała się i nadal przebija prawda o komunistycznych zbrodniach, ich charakterze i rozmiarach. Album stanowi pełny opis wrocławskich pól ofiar komunizmu, z ustaleniem listy ofiar włącznie.

Już na samym początku spotkania wyraźnie wybrzmiało, że gdyby nie prace na Osobowicach, to nie byłoby warszawskiej „Łączki”. Wszystko zaczęło się jesienią 2003 roku. gdy Instytut Pamięci Narodowej przeprowadził tak naprawdę pierwsze w Polsce poszukiwania ofiary systemu komunistycznego – na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu na kwaterze 81a. Zespół prof. Krzysztofa Szwagrzyka wykonał wówczas prace ekshumacyjne i następnie identyfikacyjne szczątków kapitana Włodzimierza Pawłowskiego, ps. „Kresowiak”, założyciela i dowódcy antykomunistycznej lokalnej dolnośląskiej organizacji istniejącej w latach 1949–1951. W 2006 roku na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu zespół prof. K. Szwagrzyka badał miejsce, gdzie ukryto w 1951 roku szczątki porucznika Mieczysława Bujaka, straconego w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu w sierpniu 1951 roku. W czerwcu 2008 roku doprowadził do odnalezienia szczątków straconego w kwietniu 1953 roku we Wrocławiu marynarza Stefana Półrula. W sumie na Cmentarzu Osobowickim odnaleziono prawie 300 osób pochowanych tam w latach 1948–1956 na zlecenie więzienia. 

Prof. K. Szwagrzyk wypracował wówczas metodę polegającą na tym, że do prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych zaangażowany jest zespół ludzi z różnych dziedzin wiedzy: archeolodzy, historycy, archiwiści, antropolodzy, medycy. Końcowym etapem badań są prace identyfikacyjne poprzez badania DNA oraz każdorazowo uroczysty pogrzeb, który jest ostatnim punktem, realizowanego przez IPN długiego procesu badawczego. 

W ciągu kilkunastu lat stosowania tej metody przebadanych zostało w kraju (a także poza granicami) kilkaset miejsc. Odnaleziono szczątki tysiąca kilkuset ofiar zbrodni niemieckich, zbrodni sowieckich, zbrodni komunistycznych czy zbrodni nacjonalistów ukraińskich. 

Nabyte przez zespół prof. Szwagrzyka doświadczenia pozwoliły podjąć najważniejsze dotychczas prace prowadzone w całej Polsce – na terenie kwatery „Ł” Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie, a także na Cmentarzu Bródnowskim, na cmentarzach w Gdańsku, w Rzeszowie, w Lublinie, w Białymstoku, w Dzierżoniowie, w Jaworze, w Jeleniej Górze, w setkach różnych miejsc. I być może nie udałoby się odnaleźć ani majora Hieronima Dekutowskiego „Zapory”, ani majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, ani Danuty Siedzikówny „Inki”, gdyby nie działania zapoczątkowane i realizowane we Wrocławiu w latach 2011–2012 na kwaterach 81a i 120 Cmentarza Osobowickiego. 

Cmentarz Osobowicki jest miejscem szczególnym nie tylko ze względu na pionierski charakter badań. To również miejsce, gdzie kwatery ofiar terroru komunistycznego zachowały się w oryginalnym stanie – bez późniejszych pochówków na tym miejscu. Zawdzięczamy to – jak powiedział prof. K. Szwagrzyk – działaczom „Solidarności”, którzy wiedzieli czyje szczątki zawiera ta kwatera. A trzeba pamiętać, że kwatera, na której leżały ofiary terroru komunistycznego, sąsiadowała z polem, na którym chowano działaczy komunistycznych i gdy tam zabrakło już miejsca, komuniści chcieli w latach 80. poszerzyć obszar dla kolejnych grobów o ten teren. Wrocławscy opozycjoniści fortelem (zgłaszając władzom czyn społeczny przed 1 listopada) uporządkowali miejsce skrywające szczątki bohaterów zamordowanych w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej oraz usypali 300 kopców i postawili 300 krzyży z napisem „Tu leży żołnierz Polski Walczącej i prosi o modlitwę”, Kwatera ofiar komunizmu szczęśliwie dotrwała bez współczesnych pochówków do zmiany systemu na przełomie lat 80. i 90. W archiwum IPN zachowała się korespondencja w tej sprawie między szefem SB a sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Trwała do upadku komunizmu w Polsce.

 

  • Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
    Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
  • Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
    Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
  • Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
    Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
  • Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
    Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
  • Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
    Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
  • Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”
    Promocja książki zastępcy prezesa IPN prof. Krzysztofa Szwagrzyka „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu”

 

Promocja książki „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu” z udziałem autora – prof. Krzysztofa Szwagrzyka, zastępcy prezesa IPN miała miejsce 26 listopada (piątek) w Klubie Muzyki i Literatury we Wrocławiu przy pl. Kościuszki 10. Spotkanie prowadził Paweł Rozdżestwieński, p.o. dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu.

Po zakończeniu spotkania do prof. Krzysztofa Szwagrzyka ustawiał się kolejka słuchaczy z kupionymi podczas promocji książkami, aby uzyskać autograf czy dedylację.

Dyskusja była transmitowana na kanale IPNtv.

 

 

do góry