Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

Józef Stefan Oleksiewicz, ps. „Malina”, „Groźny” i „Tatar”, był żołnierzem Armii Krajowej i powojennego podziemia niepodległościowego. Działalność konspiracyjną rozpoczął w 1944 r., mając zaledwie 15 lat. Po zakończeniu wojny walczył w oddziale kpt. Jana Dubianowskiego „Salwy”, działającym w strukturach Narodowych Sił Zbrojnych.

W 1947 r., po ujawnieniu się w ramach amnestii, został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa. Poddano go brutalnemu śledztwu, a następnie skazano na trzy lata więzienia. Po odzyskaniu wolności osiedlił się w Strzelinie na Dolnym Śląsku. W wolnej Polsce został uhonorowany licznymi odznaczeniami, w tym Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 11 kwietnia 2020 r.

W uroczystości wzięli udział przedstawiciele służb mundurowych, duchowieństwa, władz samorządowych i instytucji, a także uczniowie okolicznych szkół oraz mieszkańcy. Obecni byli m.in. wicemarszałek województwa dolnośląskiego Wojciech Bochnak, burmistrz Strzelina Dorota Pawnuk oraz starosta strzelińska Ewelina Andrzejewska-Bochnak.

Biogram bohatera odczytał Jerzy Rudnicki, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN we Wrocławiu. Głos zabrał również dr hab. Kamil Dworaczek, dyrektor wrocławskiego Oddziału IPN.

– Nas, jako IPN, interesują fakty. Fakty, które decydują później o wpisie do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Nie interesują nas emocje i opinie. To właśnie fakty zdecydowały o tym, że mjr Józef Oleksiewicz bez wątpienia zasługuje na to wyróżnienie. IPN stoi na straży dwóch wartości – prawdy i pamięci. To dwie niezwykle istotne, można powiedzieć, siostrzane wartości. Dziś mam głębokie przekonanie, że zwyciężają właśnie prawda i pamięć o panu majorze Oleksiewiczu! – podkreślił dyrektor.

Podczas uroczystości odbyły się modlitwa, salwa honorowa oraz złożenie kwiatów. Uczniowie Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Armii Krajowej w Prusach przypomnieli postać majora, oddając hołd jego dokonaniom. Asystę honorową, poczet sztandarowy oraz żołnierzy uczestniczących w uroczystości wystawiła 21. Brygada Strzelców Podhalańskich im. gen. bryg. Mieczysława Boruty-Spiechowicza. Uroczystość poprowadził Przemysław Mandela, pracownik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN we Wrocławiu.

Oznaczenie grobu specjalnym insygnium to nie tylko uhonorowanie zasług mjr. Józefa Oleksiewicza, ale także przypomnienie o ludziach, którzy nie pogodzili się z utratą niepodległości i pozostali wierni swoim ideałom.

Warto przypomnieć, że w lutym 2026 r. Rada Gminy Kondratowice odrzuciła wniosek o nadanie izbie pamięci w Szkole Podstawowej im. Bohaterów Armii Krajowej w Prusach imienia mjr. Józefa Oleksiewicza. Decyzja ta została przyjęta przez Instytut Pamięci Narodowej ze zdumieniem, tym bardziej że po analizie życiorysu majora IPN jednoznacznie uznał go za osobę godną upamiętnienia. Niezależnie od decyzji radnych Instytut rozpoczął procedurę wpisania jego mogiły do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Uroczystość w Księginicach Wielkich stanowiła zwieńczenie tych działań.

Cześć i chwała Bohaterom!