Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

Wydarzenie zostało objęte patronatem honorowym Prezydenta RP.

W uroczystości wezmą udział rodziny Żołnierzy Niezłomnych, zamordowanych przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa, przedstawiciele najwyższych władz państwowych, samorządowych, instytucji publicznych ,wojsko, środowiska kombatanckie i patriotyczne.

Informacje dla mediów

Akredytacje dla mediów do wtorku, 05.05.2026 r. do godz. 15.00, na adres: rzecznik@ipn.gov.pl (imię, nazwisko, redakcja, PESEL, nr. legitymacji prasowej, marka i nr. rejestracyjny wozu transmisyjnego).
– Wejście dziennikarzy, operatorów kamer oraz fotoreporterów w dniu wydarzenia w godz.: 10.00–10.45.
– Instalacja wozów transmisyjnych w godz.: 6.00–6.30 – wjazd na plac od ul. Beskidzkiej.
Uwaga: wjazd wyłącznie dla wozów satelitarnych
Sygnał realizacyjny z wydarzenia zostanie udostępniony przez organizatora.

Cmentarz Wojenny Żołnierzy NSZ będzie miejscem spoczynku szczątków Żołnierzy Niezłomnych ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka” zamordowanych przez funkcjonariuszy komunistycznego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego we wrześniu 1946 roku w akcji o kryptonimie „Lawina”. Nie są to wszyscy odnalezieni, część z nich została wcześniej pochowana w grobach rodzinnych, zgodnie z życzeniem rodzin. Podczas uroczystość pogrzebowej do grobów zostaną złożone szczątki prawie 60 żołnierzy.

Program uroczystości:

9.00 – wystawienie trumien w Kaplicy Matki Boskiej Szkaplerznej na Grapce (przy cmentarzu komunalnym w Kamesznicy, ul. Beskidzka 43)

12.00 – Msza św. polowa w intencji zamordowanych

13.45 – pochówek szczątków żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka” na Cmentarzu Wojennym Żołnierzy NSZ w Kamesznicy

Cmentarz Wojenny Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych stanie się nie tylko miejscem spoczynku żołnierzy Niezłomnych, poległych w walce o niepodległość Ojczyzny, będzie to także kolejne miejsce na mapie polskiej pamięci o żołnierzach podziemia niepodległościowego.

[...] Wstępując do organizacji wojskowej Narodowych Sił Zbrojnych,
przysięgam uroczyście wobec Boga i wobec tu obecnych
poświęcić swe siły, majątek, a nawet życie
w walce z najeźdźcą w odbudowie Niepodległej Polski”

– rota przysięgi składanej przez podkomendnych kpt. Henryka Flamego „Bartka”

Ceremonia pogrzebowa żołnierzy NSZ Zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka” 

Operacja „Lawina”

We wrześniu 1946 roku  Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego we współpracy z NKWD przeprowadziło przeciwko Narodowym Siłom Zbrojnym tajną operację likwidacyjną o kryptonimie „Lawina”. 

Pod pozorem przerzutu do amerykańskiej strefy okupacyjnej w Niemczech wywieziono i zamordowano na Śląsku Opolskim około stu żołnierzy NSZ. Partyzantów pozbawiono życia w trzech miejscach: w poniemieckim majątku Scharfenberg pod Malerzowicami Wielkimi, pod Starym Grodkowem (na dawnym lotnisku polowym) oraz pod Barutem koło Strzelec Opolskich. Żołnierze NSZ, którzy uczestniczyli w pierwszym przerzucie, zostali rozstrzelani. Kolejnych zakwaterowano w uprzednio zaminowanych budynkach, które następnie wysadzono w powietrze.

kpt. Henryk Flame ps. Bartek” (1918–1947) – podoficer lotnictwa polskiego, żołnierz Armii Krajowej i partyzant NSZ. Jego zgrupowanie liczyło ponad 340 partyzantów. Został zmordowany w grudniu 1947 roku przez funkcjonariusza MO. Więcej: kpt. NSZ Henryk Flame „Bartek

Cmentarz Wojenny Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych

Kilka lat temu – w związku z postępem prac poszukiwawczych i identyfikacyjnych – zrodził się pomysł, aby powstał cmentarz wojenny, gdzie wszyscy żołnierze z oddziału „Bartka” zostaną pochowani w jednym miejscu. Ostatecznie wybrano polanę koło cmentarza komunalnego w Kamesznicy. Projekt cmentarza został zaprezentowany w Kamesznicy w czasie briefingu prasowego 26 października 2022 roku z udziałem prezesa IPN dr. Karola Nawrockiego. Odsłonięto wówczas tablicę – kamień węgielny pod budowę cmentarza wojennego. Założenia koncepcyjne i ideowe przyszłego cmentarza zostały opracowane w Biurze Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN.  

Projekt cmentarza, autorstwa mgr inż. arch. Piotra Kudelskiego, wykorzystuje naturalne ukształtowanie terenu, tworząc układ trzech tarasów ze 100 grobami indywidualnymi. Centralnym elementem założenia jest pięciometrowy kamienny pomnik z wyciętym motywem krzyża, przez który widoczny jest masyw Baraniej Góry. Lokalizacja cmentarza wojennego na zboczu, z widokiem na Baranią Górę, ma wymiar symboliczny. To właśnie na tym masywie były obozowiska partyzantów i siedziba sztabu Henryka Flamego „Bartka”. 

Na pomniku zostały umieszczone odlane z brązu symbole: orzeł Wojska Polskiego, Krzyż Narodowych Sił Zbrojnych oraz ryngraf z Matką Bożą. U stop pomnika znajduje się kapelusz górali żywieckich, położony na roży wiatrów wskazującej na Baranią Gorę, której szczyt można zobaczyć przez prześwit w pomniku w formie krzyża. 

***

Zobacz:

• W Kamesznicy powstaje cmentarz wojenny żołnierzy NSZ
• Odsłonięcie pomnika żołnierzy z oddziału NSZ kpt. Henryka Flamego ps. „Bartek” – Stary Grodków, 5 czerwca 2019
• Zgrupowanie NSZ Henryka Flamego „Bartka” (1945–1947)
• Dariusz Węgrzyn: Operacja „Lawina”

Wydarzenie zostało objęte Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego.

Informacje dla uczestników uroczystości:

Zgłoszenie pocztów sztandarowych do 05.05.2026 r. do godz. 12.00
na adres mailowy: buwim@ipn.gov.pl  
tel. +48 22 581 89 66
tel. +48 22 581 88 51
Prosimy o podanie nazwy instytucji/organizacji oraz imię i nazwisko i numer telefonu osoby do kontaktu.

Kontakt dla mediów:

dr Rafał Kościański
rzecznik prasowy IPN
tel. 735 205 793
rzecznik@ipn.gov.pl

AUDIO: Cmentarz Wojenny Żołnierzy NSZ – Adam Siwek, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN