Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

Uroczystości rozpoczęły się przed południem od wystawienia urn ze szczątkami w świątyni. Do kościoła przybyli przedstawiciele władz państwowych, duchowieństwa, instytucji publicznych, Rodzin Katyńskich oraz licznie zgromadzeni mieszkańcy Wrocławia i goście z różnych części kraju. Obecność tak wielu osób była wyrazem pamięci i szacunku wobec ofiar jednej z najtragiczniejszych zbrodni w historii Polski.

W południe rozpoczęła się Msza Święta żałobna odprawiona zgodnie z liturgią Kościoła katolickiego. Oprawę uroczystości zapewniła wojskowa asysta honorowa. W świątyni obecne były poczty sztandarowe Wojska Polskiego, Policji, Straży Granicznej oraz Służby Więziennej. Przy urnach wystawiono posterunki honorowe, a podniosły charakter wydarzenia podkreślała oprawa muzyczna z udziałem trębacza i werblisty.

Podczas uroczystości przypomniano tragiczne losy polskich oficerów, policjantów, urzędników i przedstawicieli polskiej inteligencji zamordowanych przez NKWD w 1940 roku. W wystąpieniach podkreślano, że pamięć o Ofiarach Zbrodni Katyńskiej jest obowiązkiem kolejnych pokoleń Polaków oraz ważnym elementem naszej narodowej tożsamości.

Po zakończeniu Mszy Świętej wygłoszono przemówienia okolicznościowe. List skierowany do uczestników uroczystości przez Prezydenta RP dr. Karola Nawrockiego odczytała minister Beata Kempa. Głos zabrali także przedstawiciele instytucji państwowych oraz Rodzin Katyńskich, podkreślając znaczenie prawdy historycznej oraz potrzebę pielęgnowania pamięci o zamordowanych.

– Żegnamy ich, oddając im honory przynależne oficerom Wojska Polskiego, z asystą wojskową i obecnością pocztów sztandarowych. Dzisiaj w tym miejscu w szczególny sposób łączy się hasło „Bóg i Ojczyzna”. Bogu oddajemy cześć, a Ojczyźnie przywracamy naszych bohaterów. Naszym zadaniem jest dbać o to, aby pamięć o Katyniu nigdy nie zaginęła. Bądźmy godnymi tych, którzy dzisiaj spoczną tutaj i nieśmy dalej prawdę o polskiej historii i naszych bohaterach 

– powiedział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.

W ceremonii złożenia szczątków w kaplicy uczestniczyli m.in.: w imieniu Prezydenta RP Karola Nawrockiego – minister Beata Kempa; metropolita wrocławski, wiceprzewodniczący Konferencji Episkopatu Polski – abp Józef Kupny; zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – dr hab. Karol Polejowski wraz z dyrektorem Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – prokuratorem Andrzejem Pozorskim; przedstawiciel Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych – gen. broni Marek Sokołowski; dowódca Garnizonu Wrocław – gen. bryg. Marek Brzezicha; prezes Stowarzyszenia Dolnośląska Rodzina Katyńska – Teresa Gwara, córka Tadeusza Macieja Chołocińskiego, oficera zamordowanego w Charkowie przez NKWD.

Po złożeniu urn odmówiono modlitwę w intencji zamordowanych. Następnie delegacje złożyły wieńce i kwiaty przy sarkofagu Ofiar Zbrodni Katyńskiej, oddając hołd poległym w imieniu władz państwowych, instytucji oraz Rodzin Katyńskich. Uroczystość zakończył szczególnie symboliczny moment – trzykrotne uderzenie w Dzwon Katyński, będące znakiem pamięci, prawdy i hołdu dla polskich jeńców wojennych zamordowanych przez NKWD w 1940 roku. Po oficjalnym zakończeniu ceremonii uczestnicy mieli możliwość indywidualnego oddania hołdu Ofiarom poprzez złożenie kwiatów i modlitwę w Kaplicy Katyńskiej.

Czaszki bohaterów, które odprowadzono na miejsce spoczynku, odnaleziono w Katedrze Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Pierwotnie znajdowało się tam siedem czaszek oraz inny materiał kostny.

Jedna z czaszek została w 2005 roku pochowana w grobie rodziny Dowbor-Muśnickich w Lusowie. Dzięki metodzie superprojekcji komputerowej potwierdzono, że należała do porucznik Janiny Lewandowskiej, córki gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego. Trzy kolejne czaszki zostały w 2015 roku pochowane w Kaplicy Katyńskiej Kościoła Garnizonowego Bazyliki Mniejszej pw. św. Elżbiety we Wrocławiu.

Pozostałe trzy były przechowywane w Katedrze Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Szczątki poddano badaniom w Zakładzie Genetyki Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Biegli genetycy zakończyli ekspertyzę z wynikiem negatywnym, a do przeprowadzenia aproksymacji wyglądu przyżyciowego jednej z ofiar obecność szczątków nie jest niezbędna. W związku z zakończeniem badań możliwe było przeprowadzenie uroczystości pogrzebowych.

Szczątki Ofiar Zbrodni Katyńskiej umieszczono w oddzielnych, oznaczonych urnach. Jeśli w przyszłości uda się zidentyfikować pomordowanych, ich bliscy – jeśli wyrażą taką wolę – będą mogli złożyć kości w rodzinnych mogiłach.

Wkrótce na kanale IPNtv zostanie opublikowany skrót wideo z uroczystości pogrzebowych Ofiar Zbrodni Katyńskiej.