English versionUroczystość odbędzie się w 77. rocznicę rocznicę śmierci ppłk. Ludwika Marszałka, który wraz ze swoimi podkomendnymi zginął w zbiorowej egzekucji dowódców Okręgu Dolnośląskiego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, tj. w czwartek 27 listopada 2025 roku o godz. 17.30 na skwerze u zbiegu ulic Borowskiej, Dyrekcyjnej i Glinianej, gdzie znajduje się Pomnik Żołnierzy Niezłomnych.
Na mocy uchwały Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 11 września 2025 roku (uchwała nr XXIII/449/25) skwer ten nosi nazwę „skwer ppłk. Ludwika Marszałka”. O uhonorowanie w ten sposób dowódcy Okręgu Dolnośląskiego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” zawnioskował do władz miejskich Wrocławia dowódca 16. Dolnośląskiej Brygady Obrony Terytorialnej, której ppłk. Ludwik Marszałek jest patronem. Wniosek poparł dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu oraz prezes Towarzystwa Miłośników Wrocławia. Głównym punktem uroczystości będzie odsłonięcie przez Krzysztofa Marszałka, syna podpułkownika Marszałka, tabliczki z nowo nadaną nazwą skweru.
Uroczystość odbędzie się w ceremoniale wojskowym sił zbrojnych RP z udziałem Wojskowej Asysty Honorowej wystawionej przez Wojska Obrony Terytorialnej. Oprawę muzyczną zapewni Orkiestra Reprezentacyjna Wojsk Lądowych we Wrocławiu.
W programie: przyjęcie meldunku, hymn RP i wciągnięcie flagi na maszt, okolicznościowe wystąpienia, odsłonięcie tabliczki, modlitwa ekumeniczna, Apel Pamięci i salwa honorowa, złożenie kwiatów i zniczy przy pomniku, Pieśń Reprezentacyjna Wojska Polskiego.
Potwierdzenie udziału delegacji i chęć złożenia kwiatów prosimy zgłaszać do wtorku 25 listopada 2025 r. na adres oddzial.wroclaw@ipn.gov.pl.
Podpułkownik Ludwik Marszałek ps. „Zbroja” to urodzony 9 sierpnia 1912 roku i pochodzący z Podkarpacia harcerz oraz zawodowy oficer piechoty i lotnictwa Wojska Polskiego. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 roku w szeregach 15. Pułku Piechoty. Po klęsce uciekł z niewoli i włączył się w działalność konspiracyjną w ramach Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej na terenie Podkarpacia. Pod pseudonimami „Wilk” oraz „Zbroja” służył jako szkoleniowiec i komendant Obwodu Dębica Armii Krajowej.
Od jesieni 1944 roku był intensywnie poszukiwany przez sowiecki kontrwywiad wojskowy. Zagrożony aresztowaniem, kontynuował aktywną działalność konspiracyjną w trudnych warunkach sowieckiej okupacji Polski. Działał w strukturach organizacji NIE, Delegatury Sił Zbrojnych oraz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN), którego struktury organizował na Rzeszowszczyźnie. Zagrożony dekonspiracją, ścigany przez NKWD i służby bezpieczeństwa, został zmuszony, by w październiku 1946 roku przenieść się na Dolny Śląsk. Wkrótce zamieszkał we Wrocławiu. Dnia 26 marca 1947 roku przejął dowodzenie Okręgiem Dolnośląskim WiN i zaczął odbudowywać jego struktury po niedawnej fali aresztowań.
Dnia 12 grudnia 1947 roku został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa i poddany brutalnemu śledztwu. W grupowym procesie działaczy Zarządu Okręgu Wrocław WiN 10 sierpnia 1948 roku został skazany przez komunistyczny trybunał wojskowy na karę śmierci. Odmówiono mu ostatniego widzenia z rodziną przed egzekucją. Wraz z trójką swoich podkomendnych – por. Janem Klamutem, ppor. Stanisławem Dydo oraz Władysławem Ciskiem – został rozstrzelany 27 listopada 1948 roku o godz. 17.30 na dziedzińcu egzekucyjnym więzienia przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu. Pozostawił żonę Weronikę oraz syna Krzysztofa i córkę Marię. Pogrzebano go w bezimiennej mogile więziennej na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu, skąd w 1977 roku został ekshumowany i spoczął w grobowcu rodzinnym w Cieplicach.
W 2020 roku został pośmiertnie awansowany do stopnia podpułkownika. W tym samym roku decyzją Ministra Obrony Narodowej jego imię nadano 16. Dolnośląskiej Brygadzie Obrony Terytorialnej.
Na wniosek dowódcy tej brygady – poparty przez dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu oraz prezesa Towarzystwa Miłośników Wrocławia – Rada Miejska Wrocławia dnia 11 września 2025 roku nadała skwerowi u zbiegu ulic Borowskiej, Dyrekcyjnej i Glinianej nazwę „skwer ppłk. Ludwika Marszałka” (uchwała nr XXIII/449/25 Rady Miejskiej Wrocławia).
Nakładem Wydawnictwa IPN kilka lat temu ukazała się obszerna publikacja poświęcona Ludwikowi Marszałkowi autorstwa dr. hab. Tomasza Balbusa. Jest dostępna w sprzedaży wysyłkowej oraz w księgarniach IPN, m.in. we wrocławskiej księgarni IPN na pl. Solnym 8/9.
Więcej na temat publikacji: Podpułkownik Ludwik Marszałek „Zbroja” - Książki Instytut Pamięci Narodowej