Historia rozwoju przemysłowego Jelcza-Laskowic – obecnie będącego miastem w powiecie oławskim, należącego do aglomeracji wrocławskiej i znajdującego się na południowy-wschód od Wrocławia – jest ściśle związana z okresem II wojny światowej, gdy niemiecki koncern Friedrich Krupp AG rozpoczął budowę dużych zakładów zbrojeniowych. Ich lokalizacja – między ówczesnymi miejscowościami Jeltsch (obecnie Jelcz – osiedle i część miasta Jelcz-Laskowice), Fünfteichen (obecnie Miłoszyce – wieś w gminie Jelcz-Laskowice) i Markstädt (obecnie Laskowice Oławskie – osiedle i część miasta Jelcz-Laskowice – nie była przypadkowa. Położenie z dala od linii frontu i alianckich bombardowań, a jednocześnie blisko kolei, rzeki i źródeł taniej siły roboczej, sprzyjało realizacji ambitnych planów. Zakłady Fried. Krupp Berthawerk AG, zgodnie z założeniami miały produkować ciężką artylerię dla Wehrmachtu i Kriegsmarine. Ostatecznie, mimo dużych nakładów inwestycyjnych i zaangażowania tysięcy robotników, zakład nie osiągnął pełnej zdolności produkcyjnej, co jednak nie znaczy, że nie pełnił ważnej roli w wojennej gospodarce III Rzeszy. Warto też pamiętać, że ważnym, choć tragicznym aspektem funkcjonowania Fried. Krupp Berthawerk AG, była praca przymusowa. Od 1942 roku w sąsiedztwie zakładu działały liczne obozy pracy przymusowej. W szczytowym okresie w zakładzie i okolicznych obozach pracowało ponad 11 000 osób. W większości byli to Żydzi, Polacy, Włosi, Czesi i Francuzi – więźniowie, jeńcy i robotnicy przymusowi.
W ramach spotkania organizowanego w piątek 7 listopada w Sali Kameralnej Miejsko-Gminnego Centrum Kultury w Jelczu-Laskowicach odbędą się dwie prelekcje.
Pierwszą, zatytułowaną „Od obozu pracy do filii obozu koncentracyjnego Gross-Rosen w Fünfteichen”, wygłosi dr hab. Dorota Sula z Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy. Wykład dotyczyć będzie największej na Dolnym Śląsku filii niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, jaką był Arbeitslager Fünfteichen. Więźniowie tego obozu pracowali na rzecz pobliskiej fabryki Fried. Krupp Berthawerk AG, zarówno przy produkcji, jak i rozbudowie zakładu.
Drugą prelekcję, zatytułowaną „Fried. Krupp Berthawerk AG – rozwój i upadek w latach 1942–1945”, wygłosi Jacek Cielecki z Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu. W ramach wykładu przedstawiona zostanie geneza zakładu, jego rozwoju i upadek, a prelegent opierać się będzie na wynikach swoich najnowszych badań prowadzonych w archiwum zakładowym tego koncernu. Prelekcja będzie także okazją do zobrazowania robotników przymusowych różnych narodowości i ich statusu w zakładzie Fried. Krupp Berthawerk AG.
Wstęp na wydarzenie jest wolny, a wszyscy uczestnicy otrzymają wydane w czerwcu tego roku broszurki będące propozycją rowerowej trascy zwiedzania okolic Jelcza-Laskowic szlakiem dawnych zakładów zbrojeniowych Fried. Krupp Berthawerk AG, obozów pracy oraz miejsc pamięci.
Listopadowe wydarzenie jest już kolejnym przedsięwzięciem organizowanym przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu dotyczącym wojennej historii Jelcza-Laskowic ze szczególnym uwzględnieniem lokalnych miejsc martyrologii.