Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

Kongres Przyszłości Narodowej w Łodzi zainaugurował zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski, który w swoim wystąpieniu podkreślił znaczenie wspólnego budowania pamięci i dialogu międzypokoleniowego:

– Historia mówi przez pokolenia. Wy, my i nasi przodkowie jesteśmy tą samą wspólnotą, do której się odwołujemy. Jesteśmy wspólnotą w historii tradycji, języka i wiary. Opieramy swoją świadomość na przeszłości, bo tam są nasi bohaterowie. Także dziś, tutaj – na tym Kongresie, są bohaterowie naszej wolności. Warto się z nimi spotkać

To wyjątkowe wydarzenie skierowane jest do odbiorców w każdym wieku – od najmłodszych po seniorów. Jego celem jest przybliżenie najnowszej historii Polski w atrakcyjnej i różnorodnej formie: poprzez panele dyskusyjne, gry edukacyjne, wystawy multimedialne, rekonstrukcje historyczne, warsztaty, przedstawienia, programy dedykowane nauczycielom oraz spotkania z ciekawymi gośćmi.

Inicjatywa organizacji Kongresu stanowi odpowiedź na wyniki badań społecznych zleconych przez IPN, które wskazały na potrzebę szerszego i bardziej przystępnego przedstawiania dziejów Polski. Wydarzenie jest więc nie tylko przestrzenią spotkania miłośników historii, lecz także okazją do refleksji nad tym, jak powinna wyglądać nowoczesna i angażująca edukacja historyczna w XXI wieku.

Panele dyskusyjne – rozmowy o wolności, pamięci i tożsamości

Podczas dwóch dni Kongresu uczestnicy mogli wziąć udział w cyklu debat poświęconych najważniejszym wydarzeniom i zjawiskom współczesnej historii Polski – od bohaterstwa i solidarności po edukację i kulturę niezależną.

W pierwszym panelu – Jak walczy się o wolność? Od podziemia Solidarności do misji specjalnych USA – o odwadze, lojalności i służbie rozmawiali Karol Piskorski, dyrektor Oddziału IPN w Łodzi, oraz Tomasz Dzieran „Drago”, weteran amerykańskich sił specjalnych Navy SEALs i działacz opozycji antykomunistycznej, odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Wolności i Solidarności. 

Drugi panel, zatytułowany Pod szczególnym nadzorem, poświęcony był tragicznym losom dzieci uwięzionych w niemieckim obozie przy ul. Przemysłowej w Łodzi. O losach najmłodszych ofiar totalitaryzmu rozmawiali Andrzej Grzegorczyk i dr Agnieszka Fronczak-Kwart z Muzeum Dzieci Polski Ofiar Totalitaryzmów, a także Artur Ossowski i prokurator Arkadiusz Gałaj z łódzkiego Oddziału IPN. 

Drugi dzień Kongresu otworzyło spotkanie z udziałem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego, poświęcone nowoczesnej edukacji historycznej. W trakcie wydarzenia wręczone zostały również nominacje do Rady Młodzieżowej przy Prezydencie RP.

– Mamy w Polsce wspaniałą młodzież. Przekonuję się o tym, nie tylko współpracując z wami, znając was, ale też czytając kolejne analizy, sondaże i opinie, które jasno wskazują, że polska młodzież jest dobrze wykształcona, świetnie zaadaptowana do XXI wieku. Jest gotowa do tego, aby robić karierę i w Polsce, i w Europie, i na całym świecie. Proszę was, byście mieli wiarę w naszą ukochaną Rzeczpospolitą, w naszą Polskę i w to, że Polska zawsze musi być silna, wielka i ambitna. Proszę, żebyście nigdy tego nie stracili z oczu, a też mi przypominali – jako prezydentowi Polski – że tacy powinniśmy być przez najbliższe 5 lat. Tak pozytywnie zuchwali, ambitni, dążący do naszych celów, a jak trzeba – zmieniający rzeczywistość, która nas otacza. My to potrafimy, zrobimy to 

– mówił do zebranych Prezydent RP Karol Nawrocki.

Na zakończenie odbyła się debata młodzieży z prezydentem.

Gale towarzyszące Kongresowi Przyszłości Narodowej stanowiły ważną część programu – są przypomnieniem, że historia to nie tylko daty i wydarzenia, lecz przede wszystkim ludzie, którzy ją tworzą i pomagają zachować jej pamięć.

15 października 2025 r. w Ogrodach Geyera w Łodzi odbyła się uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych Krzyża Wolności i Solidarności oraz Zjazd Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. W wydarzeniu uczestniczył zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, który w imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej uhonorował działaczy opozycji antykomunistycznej z regionu centralnej Polski.

Dzień później odbyły się dwie kolejne gale, będące kontynuacją wydarzeń towarzyszących Kongresowi.
Pierwszą z nich była Gala finałowa V edycji Nagrody im. Grażyny Langowskiej – wyróżnienia przyznawanego przez Instytut Pamięci Narodowej nauczycielom i wychowawcom, którzy w swojej codziennej pracy krzewią postawy patriotyczne wśród młodzieży w kraju i za granicą.

Zwieńczeniem Kongresu była Gala wręczenia nagród „Świadek Historii” – honorowe wyróżnienie przyznawane osobom, instytucjom i organizacjom szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii Narodu Polskiego oraz wspierającym IPN w działalności edukacyjnej, naukowej i wydawniczej. Podczas uroczystości zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma wręczył również Medal Reipublicae Memoriae Meritum, którym Instytut honoruje osoby i instytucje działające na rzecz zachowania pamięci o wydarzeniach i bohaterach z lat 1917–1990.

Wystawy Instytutu Pamięci Narodowej

Podczas Kongresu Przyszłości Narodowej uczestnicy mogli zobaczyć szereg ekspozycji przygotowanych przez Instytut Pamięci Narodowej – od tradycyjnych plansz po nowoczesne wystawy multimedialne i 3D. 

Zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma otworzył wystawę „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, prezentującą losy Polaków walczących o wolność na frontach II wojny światowej. Multimedialna instalacja z panoramicznym ekranem i koloryzowanymi archiwalnymi fotografiami przenosiła widzów w świat bohaterów spod Narwiku, Tobruku czy Monte Cassino.

Wśród pozostałych ekspozycji znalazły się m.in.:

• „Dzieci z Przemysłowej” – niemiecki obóz w Łodzi (1942–1945) – opowieść o najmłodszych ofiarach niemieckiego obozu pracy w Łodzi, przygotowana przez łódzki IPN,
• Miasto ruin – miasto nadziei. Gdańsk zniszczony – Gdańsk odrodzony – wystawa w technice 3D pokazująca odbudowę miasta po wojnie,
• Od czterech kultur do monokultury. Kalendarium Łodzi 1939–1989 – wystawa przedstawia kalendarium historii miasta w okresie panowania dwóch totalitarnych systemów: nazizmu i komunizmu,
• Jarocin w obiektywie bezpieki – wystawa poświęcona historii festiwalu rockowego widzianej z perspektywy materiałów zgromadzonych przez Służbę Bezpieczeństwa.

Edukacja, strefy i atrakcje Kongresu

W czasie Kongresu historia ożywała na wiele sposobów – poprzez warsztaty, gry, rekonstrukcje i spotkania z ekspertami. Wydarzenie było przestrzenią, w której dzieci, młodzież i dorośli mogli odkrywać dzieje Polski XX wieku w sposób angażujący i pełen emocji.

Dla uczniów przygotowano warsztaty, m.in. Mój rówieśnik, Śledztwo katyńskie, Szyfry wojny czy Bitwa o Monte Cassino 1944. Czy Polacy zdecydowali o zwycięstwie? – zajęcia łączące historię z elementami zabawy i pracy zespołowej. Dużym zainteresowaniem cieszył się także teatr edukacyjny, w którym uczniowie oglądali spektakle Miś Wojtek i Solidarność – opowieści o odwadze, przyjaźni i drodze do wolności.

Na łódzki Kongres silną reprezentację wystawiły — w ramach wspólnego stoiska — Instytut Pamięci Narodowej Oddział we Wrocławiu i Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Opolu, które przez dwa dni odwiedziły setki gości z Polski i zagranicy.

Dolnośląsko-Opolski Oddział IPN zaprezentował w Łodzi grę planszową „Konspira”, autorstwa Grzegorza Kowala, naczelnika Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN we Wrocławiu. Przez dwa dni wszyscy chętni mogli także własnoręcznie wykonać przypinki i magnesy z wizerunkami misia Wojtka, psa Ciapka i powstańca warszawskiego. Ponadto dr hab. Kamil Dworaczek – dyrektor wrocławskiego Oddziału IPN — wziął udział w panelu dyskusyjnym poświęconym różnorodnym formom zaangażowania młodego pokolenia w opór wobec władz komunistycznych.

Kongres Przyszłości Narodowej był wyjątkowym wydarzeniem, skierowanym do odbiorców w każdym wieku — od najmłodszych po seniorów. Jego celem było przybliżenie najnowszej historii Polski  w ciekawy, angażujący i zachęcający do refleksji sposób.

Warto dodać, że do Łodzi wybrała się również młodzież ze Szkoły Podstawowej im. K. Makuszyńskiego w Klisinie, Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. Orląt Lwowskich w Szybowicach oraz Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Skoroszycach, która była uczestnikiem pierwszej edycji ogólnopolskiego konkursu IPN „Silni Polską!”.

Kongres Przyszłości Narodowej w Łodzi potwierdził, że o historii można mówić w sposób ciekawy i angażujący. Był okazją do wymiany doświadczeń i refleksji nad tym, jak skutecznie uczyć o przeszłości i budować świadomość historyczną młodego pokolenia. Chcemy, by to wydarzenie nie tylko popularyzowało wiedzę, lecz także pomagało rozwijać poczucie odpowiedzialności za pamięć o wydarzeniach, które ukształtowały współczesną Polskę.

Kongres Przyszłości Narodowej został objęty patronatem honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego.