Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

https://wroclaw.ipn.gov.pl/wro/aktualnosci/230391,Ojciec-wrocil-do-Polski-Droga-Sergiusza-Piaseckiego-18991964-na-wojskowe-Powazki.html
26.02.2026, 16:49

„Ojciec wrócił do Polski…” Droga Sergiusza Piaseckiego (1899–1964) na wojskowe Powązki - Warszawa, 29 września 2025

W 2023 roku ówczesny prezes Instytutu Pamięci Narodowej, dr Karol Nawrocki, dziś Prezydent RP wyraził pragnienie, by Sergiusz Piasecki (1899–1964), człowiek, który ze złych życiowych dróg wszedł na ścieżki właściwe, został godnie upamiętniony w ojczyźnie. Piasecki to bowiem przykład, że nawet po dramatycznych wyborach można odnaleźć sens życia i stać się nie tylko pożytecznym, ale i cenionym przez współczesnych oraz zapamiętanym przez następne pokolenia Polaków.

Pierwszym krokiem było odnalezienie w Gdańsku syna pisarza prof. Władysława Tomaszewicza, fizyka i emerytowanego naukowca Politechniki Gdańskiej. Z entuzjazmem przyjął on inicjatywę IPN. Szczegóły przedsięwzięcia omówiono podczas spotkania z dr. Nawrockim. Wtedy też nagrano wywiad dla TVP Gdańsk. W kolejnych miesiącach Oddział IPN we Wrocławiu zorganizował w Polsce, Wielkiej Brytanii i na Litwie szereg działań edukacyjnych przypominających sylwetkę tego niezwykłego pisarza i oficera Armii Krajowej. Jego dokumenty i pamiątki zostały przez wnuczkę, Ewę Tomaszewicz, przekazane do zeskanowania i włączenia do zasobu IPN w ramach akcji „Archiwum Pełne Pamięci”.

Powstały publikacje naukowe, broszury edukacyjne i kalendarze ścienne. W mediach społecznościowych opublikowano wywiady z synem, wnuczką i dawną podopieczną Sergiusza Piaseckiego. Zorganizowano konferencje naukowe i sesje popularyzatorskie. Postać Piaseckiego poznawały szkoły i jednostki wojskowe. Przed więzieniem na Świętym Krzyżu, gdzie pisarz przeżył duchową przemianę, stanęła wystawa plenerowa ukazująca jego życie i działalność na rzecz Niepodległej. Ekspozycja wkrótce trafi także do Warszawy.

 
 

W 60. rocznicę śmierci pisarza, 12 września 2024 r., wspólnie z jego synem prof. Władysławem Tomaszewiczem odwiedzono Hastings w Wielkiej Brytanii, gdzie IPN odnowił nagrobek Sergiusza Piaseckiego. To tam zapadła decyzja, by sprowadzić jego szczątki do Warszawy. Aby to było możliwe, należało odnaleźć formalnego dysponenta grobu. W Australii odszukano osobę, która opłacała jego utrzymanie, byłą podopieczną Piaseckiego, Barbarę Fairbairn, dziś siostrę zakonną Suzanne. Specjalnie przyleciała ona z Australii do siedziby zakonu Franciscan Missionaries of the Divine Motherhood w Ladywell pod Londynem. Tam spotkała się z przedstawicielami IPN wyrażając zgodę na sprowadzenie szczątków do Polski. Był to przełom w pokonaniu brytyjskich procedur związanych z ekshumacją.

29 września 2025 r. autor „Kochanka Wielkiej Niedźwiedzicy” powróci z emigracyjnego wygnania do ojczyzny i swoich czytelników. Spocznie na warszawskich Powązkach Wojskowych. Szczegóły uroczystości. We Wrocławiu projekt realizowali: Tomasz Balbus, Magda Wysocka, Marcin Marczak, Maciej Parysek, Krystian Kościelny. W Wielkiej Brytanii wspierali ich Bartosz Karol Piasecki i Tomasz Muskus.  Samo sprowadzenie szczątków przeprowadził zespół Biura Upamiętnienia Walk i Męczeństwa IPN w Warszawie pod kierownictwem Joanny Sulej-Piskorz.

Ponadto polecamy:

Żywot Kochanka Wielkiej Niedźwiedzicy | Z Historią na Ty #82

Sergiusz Piasecki (1899 - 1964) – cykl Portrety odc. 18

Sergiusz Piasecki (1899-1964). Buntownik, żołnierz, pisarz [DYSKUSJA]

Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy – cykl Archiwum Pełne Pamięci. Ocalone historie

Niezwykłe losy Sergiusza Piaseckiego, czyli jak działał kontrwywiad AK - Audycja Limes Inferior

Autor tekstu: Tomasz Balbus