Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu

Było to zgrupowanie, które działało na Śląsku Cieszyńskim i Żywiecczyźnie. Podstępny mord dokonał się we wrześniu 1946 roku w kilku miejscach na Śląsku Opolskim w ramach tajnej akcji pod kryptonimem „Lawina”. Według szacunków w trzech egzekucjach: pierwszej na terenie dawnego niemieckiego majątku Scharfenberg w pobliżu Malerzowic Wielkich, drugiej przy lotnisku wojskowym w Starym Grodkowie oraz trzeciej w zameczku myśliwskim w miejscowości Barut w okolicy Strzelec Opolskich w podstępny i brutalny sposób zamordowano około stu tzw. „Bartkowców”, czyli żołnierzy zgrupowania kpt. Flamego, którzy rzekomo mieli zostać przerzuceni na Ziemie Zachodnie. Ze względu na masowy charakter mordu i metodę, którą posłużyli się oprawcy, o tych trzech miejscach zbrodni mówi się niekiedy „Śląski Katyń”.

W sobotę 13 września obchody na dwóch Polanach Śmierci – koło Starego Grodkowa oraz koło Malerzowic Wielkich – zorganizował Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu – Delegatura w Opolu we współpracy z władzami samorządowymi gmin Grodków, Skoroszyce i Łambinowice, a także Nadleśnictwem Tułowice oraz Regionalnym Stowarzyszeniem Miłośników Historii i Wojskowości im. rtm. Witolda Pileckiego „Kryptonim T-IV”.

Patronat honorowy nad uroczystością objęła Wojewoda Opolska Monika Jurek. Wojskową asystę honorową wystawił 1. Brzeski Pułk Saperów im. Tadeusza Kościuszki, a oprawę muzyczną zapewniła delegacja Orkiestry Reprezentacyjnej Wojsk Lądowych we Wrocławiu. Polowej mszy świętej sprawowanej w miejscu kaźni w Starym Grodkowie przewodniczył ks. Marek Ruczaj – proboszcz parafii w Starym Grodkowie, zaś modlitwę na Polanie Śmierci koło Malerzowic Wielkich poprowadził ks. Bronisław Dołhan.   

Wśród licznie zgromadzonych byli nie tylko przedstawicieli lokalnych władz oraz przedstawiciele służb mundurowych i wielu instytucji, ale przede wszystkim bliscy zamordowanych podkomendnych kpt. Flamego, zrzeszeni m.in. w Stowarzyszeniu Rodzin Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych VII Okręgu Śląskiego. Tradycyjnie w obchodach wzięła udział pani Alicja Reinhard-Flame – córka kpt. Henryka Flamego ps. „Bartek”, a także pani Henryka Gruszka – córka ppor. Tadeusza Przewoźnika ps. „Kuba”. Uroczystość poprowadzili: Kamilla Jasińska, zastępca dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu oraz Denis Olejak z Delegatury IPN w Opolu.

W 2012 r. IPN ekshumował szczątki żołnierzy w dawnym majątku Scharfenberg, natomiast w 2016 r. pod Starym Grodkowem. Dzięki pracom identyfikacyjnym ustalono, że odnalezione szczątki należą do żołnierzy NSZ ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego ps. „Bartek”, którzy zostali zamordowani we wrześniu 1946 r.

***

Zobacz także film naszego autorstwa w którym Artur Cieślik z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN we Wrocławiu podaje najważniejsze informacje dot. działalności Zgrupowania „Bartka”, przebiegu „Operacji Lawina” a także o podjętych przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN działaniach skierowanych ku odnalezieniu ciał zamordowanych żołnierzy i godnym ich upamiętnieniu.