Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu

W toku kwerendy archiwalnej i na podstawie materiałów pozyskanych od Pana Janusza Głoda udało się ustalić, że do Mościska (niem. Faulbrück) po zakończeniu Wojny Obronnej 1939 r. skierowano początkowo nieokreśloną liczbę polskich jeńców wojennych, którzy zostali osadzeni w obozie jenieckim Stalag VIII A w ówczesnym Görlitz, a będącym na terenie dzisiejszejszego Zgorzelca.

Niestety dokumentacja dotycząca funkcjonowania Stalagu VIII A nie zachowała się w sposób dostateczny,aby móc sprawdzić historię każdego komanda roboczego wywodzącego się z tego obozu. W tym przypadku dysponujemy jedynie informacjami zapisanymi  i zachowanymi przez lokalnego proboszcza – ks. Josefa Spindla. Ów proboszcz kierowany obowiązkiem duszpasterskim pragnął pełnić posługę wobec osadzonych na terenie jego parafii jeńców wojennych. Ksiądz w listopadzie 1939 r. sporządził notkę mówiącą, że 72 polskich jeńców wojennych można podzielić na Polaków, Ukraińców i Białorusinów. 12 listopada 1939 r. udało mu się odprawić dla jeńców wojennych nabożeństwo w języku polskim.

Było to jedyne odprawione nabożeństwo dla jeńców – z racji późniejszych obostrzeń nie było to możliwe, mimo tego, że ksiądz Spindel do tego dążył.  Ostatecznie udało mu się ustalić, że w grudniu 1939 r. na terenie wioski ulokowano 80 polskich jeńców wojennych, z których większość była katolikami. Niestety personalia jeńców wojennych nie są znane. Jeńcy z komanda roboczego w Mościsku byli zatrudnieni jako pracownicy rolni w okolicznych gospodarstwach rolnych i wytwórni wód gazowanych, gdzie byli zakwaterowani. Dalsze losy w/w komanda roboczego nie są znane. Ostatni ślad bytności jeńców wojennych w Mościsku to akt zgonu wystawiony na sowieckiego jeńca wojennego. 

Treść tablicy:

„Pamięci 80 żołnierzy Wojska Polskiego Obrońców Ojczyzny z Wojny Obronnej 1939 r. wziętych do niemieckiej niewoli i przetrzymywanych w ciężkich warunkach w Faulbrück (Mościsko) w komandzie roboczym Stalagu VIII A, przymusowo wykorzystywanych do pracy w przemyśle i rolnictwie, chorujących z powodu niedożywienia i braku właściwej opieki medycznej

W 86. Rocznicę niemieckiej napaści na Polskę i wybuchu II wojny światowej 

Mieszkańcy Gminy Dzierżoniów

GRH 58. Pułku Piechoty (4. P.S.W.)

Upamiętnienie jet niezwykle ważne, ponieważ upamiętnia wciąż mało znany, a czasem wręcz zapomniany okres w życiu polskich jeńców wojennych, którym w niemieckiej III Rzeszy przyszło spędzić resztę wojny, jako pracownicy przymusowi, których pozbawiono praw i ochrony jaką dawała Konwencja Genewska.

Warto również zaznaczyć, że na terenie Mościska w latach 1940-44 funkcjonowały filie organizacji Schmelt Zwangsarbeitslager für Juden (Firma Hain w Reichenbach (Dzierżoniów)) (obóz kobiecy) i Zwangsarbeitslager für Juden (Siling GmbH u. Firma Hubert Land (obóz męski), które następnie zostały przeniesione w drugiej połowie 1944 r. do filii niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Gross-Rosen w Bielawie – Arbeitslager Langenbielau I i Frauenarbeitslager Langenbielau II.