English versionZ początkiem sierpnia 1944 roku zakończył się desant dywizji gen. Maczka na terytorium zajętej przez Niemców Francji. Polaków włączono do 1. Armii kanadyjskiej, rozpoczynającej operację „Totalize” – w celu okrążenia 7. Armii niemieckiej i jej zniszczenia w tzw. kotle pod Falaise. Polscy żołnierze stali się głównymi wykonawcami zadania, tocząc zażarte boje o wzgórza Mont Ormel oraz miasteczko Chambois.
Po bitwie pod Falaise Niemcy zostali zmuszeni do odwrotu aż po brzeg Skaldy. Alianci podjęli pościg, do którego 29 sierpnia dołączyła 1. Dywizja Pancerna. W ciągu 9 dni pokonała ona odległość 400 km, staczając liczne walki z cofającym się nieprzyjacielem i zdobywając kolejne miasta. 6 września Polacy wkroczyli do Belgii. 10 września dowódca II Korpusu Kanadyjskiego skierował Dywizję w rejon Gandawy.
15 września Kanadyjczycy i Polacy uderzyli w kierunku ujścia Skaldy. 19 września zdobyto miasta Terneuzen oraz Axel. 27 października Polacy otrzymali rozkaz ataku na Bredę. Po ciężkich walkach wyzwolili ją dwa dni później. Następnie Dywizja zdobyła Moerdijk i przeszła do obrony nad Mozą – do 7 kwietnia 1945 r.
Pamiętając o tych wydarzeniach, 7 i 8 sierpnia 2025 roku, dwóch pracowników Oddziałowego Biura Upamiętnienia Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej Oddział we Wrocławiu: Przemysław Mandela i Jacek Cielecki udali się do Kudowy Zdrój i Oławy, aby na tamtejszych cmentarzach zapalić znicze bohaterom bitwy pod Falaise z 1. Dywizji Pancernej Maczka.
Jan Łazarowicz, ur. 18.10.1919 r., w Kutach zm. 15.04.2001 r. w Kudowie-Zdroju. Po ukończeniu szkoły powszechnej rozpoczął pracę w Tartaku Państwowym w Kutach. Od osiągnięcia pełnoletności działał w miejscowym Związku Strzeleckim. We wrześniu 1939 roku został zmobilizowany do oddziałów Obrony Narodowej w szeregach której brał udział w walkach. Po agresji sowieckiej wraz z oddziałem przekroczył granicę węgierską i został internowany. W lutym 1940 roku drogą przez Jugosławię przedostał się do Francji, gdzie wstąpił do Armii Polskiej otrzymując przydział do wojsk saperskich. Wobec klęski Francji w czerwcu 1940 roku udało mu się przedostać do Wielkiej Brytanii, gdzie zasilił 11 kompanię saperów 1. Batalionu Saperów ppłk Jana Dorantta, która w przyszłości weszła w skład 1. Dywizji Pancernej generała Maczka. W szeregach tej jednostki przeszedł cały szlak bojowy od lądowania we Francji poprzez Belgię i Holandię aż do Wilhelmshaven. Dosłużył się stopnia sierżanta. Po zakończeniu wojny zdecydował się pozostać w Wielkiej Brytanii. Do Polski powrócił dopiero na początku lat 90. Osiadł w Kudowie-Zdroju, gdzie zmarł w 2001 roku. Spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Kudowie-Zdroju.
Władysław Jansa, ur. 14.05.1908 r. w Zborowie, zm. 30.08.1975 r. w Kudowie-Zdroju. W latach 1922-1928 służył w 52. Pułku Piechoty jako członek orkiestry. Z wojska przeszedł do Policji Województwa Śląskiego, gdzie do września 1939 roku sprawował funkcję zastępcy kapelmistrzów w orkiestrze tej formacji. Wybuch wojny zmusił go do ewakuacji na terytorium Rumunii. Stamtąd w lutym 1940 roku przedostał się do Francji, wstępując do 1. Dywizji Grenadierów. Przeszedł cały szlak bojowy jednostki w czerwcu 1940 roku ewakuując się do Wielkiej Brytanii. Tam wstąpił w szeregi 1. Dywizji Pancernej generała Maczka. Walczył we Francji, Belgii oraz Holandii. Brał również udział w krótkotrwałej okupacji Niemiec. W 1946 roku powrócił do kraju. Osiadł w Kudowie-Zdroju, gdzie wiódł spokojne życie urzędnika w szeregu różnych podmiotów administracji publicznej. Zmarł 30.08.1975 roku.
Józef Urban, ur. 20.09.1924 r. w Husakach, zm. 17.07.2011 r. w Dusznikach-Zdroju. Przed wojną zdołał ukończyć szkołę powszechną. W lutym 1940 roku, jego cała rodzina padła ofiarą sowieckiej akcji deportacyjnej. Z Husak w powiecie Stołpce został wywieziony do obwodu archangielskiego, gdzie pracował przy spławie drewna. Dwa lata później w wyniku amnestii został zwolniony z gułagu i przedostał się do tworzącej się Armii Andersa. Wraz z jej oddziałami opuścił ZSRR i przeszedł do Persji, a następnie Bliski Wschód. Jako jeden z młodszych żołnierzy został skierowany do pilnowania niemieckich jeńców wojennych, których eskortował w podróży do obozów jenieckich na terenie Anglii. Tam też we wrześniu 1942 roku otrzymał przydział do 1. Dywizji Pancernej. Służył w 8. Batalionie Strzelców tzw. „Krwawych Koszulach”, w których przeszedł cały szlak bojowy od Francji poprzez Belgię i Holandię aż po północne Niemcy. Pod Falaise odniósł lekką ranę. Ostatecznie wojnę zakończył w stopniu kaprala. Do Polski powrócił w 1947 roku. Osiadł w Kłodzku, gdzie poznał przyszłą żonę i założył rodzinę. Pracował w branżach rolnych i handlowych. Na emeryturę przeszedł w 1985 roku. Zmarł w 2011 roku w Kudowie-Zdroju. Spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Dusznikach-Zdroju.
Józef Jakubowicz, ur. 28 kwietnia 1918 r. w Witkowie Nowym, pow. Radziechów, województwo tarnopolskie. Był jednym z ośmiorga dzieci Franciszka i Marii z domu Macher. Kończąc szkołę powszechną w Witkowie rozpoczął terminowanie w miejscowej piekarni, jednak w 1938 roku zdecydował się wyjechać do siostry, mieszkającej wówczas we Francji. Pracował jako robotnik sezonowy najpierw w okolicy Paryża, a następnie Lotaryngii. Na wieść o wybuchu wojny we wrześniu 1939 roku zgłosił się do powstających jednostek Armii Polskiej we Francji. Odbył szkolenie w słynnym „koczkodanie” jak nazywano obóz szkoleniowy dla wojsk polskich w Coetquidan na półwyspie bretońskim. 15 lutego 1940 roku złożył przysięgę w 2. Pułku Piechoty, późniejszym 2. Pułku Grenadierów Wielkopolskich 1. Dywizji Grenadierów generała Bronisława Ducha. Brał udział w kampanii francuskiej 1940 roku, walcząc wraz z pułkiem pod Lagarde i Baccarat. Szczęśliwie udało mu się uniknąć niewoli i po przedostaniu się do Wielkiej Brytanii zasilił szeregi 10. Brygady Kawalerii Pancernej, która wkrótce później rozkazem generała Władysława Sikorskiego z 25 lutego 1942 roku stała się trzonem powstającej 1. Polskiej Dywizji Pancernej.
Jan Jaworski, ur. 25 stycznia 1919 roku w Dmietrowie, powiat Radziechów, województwo tarnopolskie jako syn Adama i Katarzyny z domu Wojtowicz. Po ukończeniu nauki w szkole powszechnej rozpoczął pracę w kuźni ojca, gdzie zastał go wybuch wojny i późniejsza bezprawna aneksja wschodnich województw Polski do ZSRR w ramach Paktu Ribbentrop-Mołotow. Jan Jaworski był bezpośrednią ofiarą komunistycznych prześladowań. Na początku lipca 1940 roku znalazł się w grupie Polaków deportowanych w głąb Związku Sowieckiego. Pracował przymusowo w rejonie Murmańska a następnie w Kraju Permskim na Uralu. Po podpisaniu umowy Sikorski-Majski, przyzwalającej na formowanie w ZSRR formacji Wojska Polskiego, jako ochotnik wstąpił do oddziałów generała Andersa. Od marca 1942 roku służył w dywizjonie rozpoznawczym 8. Dywizji Zmotoryzowanej. Drogą przez Persję, Egipt i Palestynę został skierowany do Wielkiej Brytanii, gdzie odbył kursy na kierowcę pojazdów osobowych, ciężarowych i pancernych. Od 1943 roku służył w charakterze kierowcy czołgu M4 Sherman 1. Kompanii 24. Pułku Ułanów 1. Dywizji Pancernej generała Maczka. Przeszedł cały szlak bojowy pułku, awansując do stopnia starszego ułana 21 grudnia 1944 roku. Zdemobilizowany w 1947 roku, przez kilka miesięcy mieszkał we Francji, zanim zdecydował się powrócić do kraju. Zamieszkał w Oławie, znajdując zatrudnienie w miejscowej fabryce papieru. Zmarł 20 maja 1963 roku w wieku 44 lat.
Jan Witold Ostiadel, ur. 22 czerwca 1913 roku w miejscowości Dolina w województwie stanisławowskim. Był synem Władysława i Ernestyny z domu Lay. Ukończył Państwowe Gimnazjum w Stanisławowie i podjął studia na wydziale prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Jednak z przyczyny ekonomicznych po 3 latach musiał zaprzestać nauki i podjąć pracę zarobkową w charakterze urzędnika. W 1938 roku odbył przeszkolenie wojskowe i przed wybuchem wojny otrzymał przydział do Batalionu Obrony Narodowej 53. Pułku Piechoty w Stryju. W składzie tej jednostki brał udział w Kampanii Polskiej 1939 roku. 21 września został wraz z innymi żołnierzami jednostki zmuszony do przekroczenia granicy polsko-węgierskiej. Do 3 maja 1940 roku był internowany na Węgrzech, przybywając do Francji niemalże dni przed jej kapitulacją. Stamtąd przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie otrzymał przydział do 10. Brygady Kawalerii Pancernej. Po kolejnych awansach, w marcu 1944 roku w stopniu podporucznika stanął na czele plutonu łączności 24. Pułku Ułanów. Wraz z tą jednostką przebył cały szlak bojowy, będąc rannym w październiku 1944 roku. Zdemobilizowany w 1947 roku, powrócił do kraju i rozpoczął pracę w oławskiej Fabryce Papieru, pełniąc nieoficjalnie rolę pełniącego obowiązki kierownika fabryki pod nieobecnośc ówczesnego dyrektora Tadeusza Goduli, będąc później delegowanym do pracy w innych zakładach papierniczych. Od lat 60 pracował w Powszechnej Spółdzielni Spożywców „Praca” w Oławie, a także pełnił funkcję prezesa Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców „Społem” oddział w Oławie. Zmarł w stopniu kapitana rezerwy 3 lutego 1994 roku.
