Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu

Organizacja OLIMP, bedąca polskim ruchem oporu, została założona w kregu polskich robotników przymusowych, którzy już w pierwszych miesiącach wojny i potem w 1940 roku przybyli do wojennego Wrocławia z Wielkopolski, przede wszystkim z okolic Kepna i Ostrzeszowa. Do tego rodzącego się się powoli ruchu, prowadzącego poczatkowo działalność pomocową, a z czasem także konspiracyjną, wywiadowczą, szybko dołączyli członkowie Polonii wrocławskiej. Organizacja stawiała przed sobą różne zadania. Jej członkowie utrzymywali kontakty z przebywającymi w mieście polskimi robotnikami przymusowymi, wymieniali się informacjami i wzajemnie sobie pomagali na rózne sposoby. W miejscach zatrudnienia, takich jak np. FAMO, Linke-Hofmann-Werke czy browar Kipkego, podejmowali – jak to okreslił prof. Alfred Konieczny, badacz tematyki grupy OLIMP – działania przynoszące szkodę gospodarce niemieckiej: były to sabotaże i np. praca w zwolnionym tempie. Oprócz tego zbierano informacje o znaczeniu gospodarczym i wojskowym, m.in. na temat rozmieszczenia lotnisk, schronów, magazynów z żywnością czy innych strategicznych obiektów, a także miejsc stacjonowania i liczebności jednostek niemieckiego garnizonu. Informacje te poprzez kurierów przekazywano do Polski w celu dalszego ich wykorzystania. Nieststy, działałność grupy OLIMP nie trwała zbyt długo. Do jej rozbicia i aresztowania większości członków doszło 5 czerwca 1942 roku. W sumie zatrzymano około 60 osób czynnie zaangażowanych w działałnośc OLIMPU, jednak aresztowania objeły w sumie ok. 400 osób, wśród których byli tez np. informatorzy.

Po trwającym kilka miesięcy śledztwie większość z „olimpijczyków” trafiła do niemieckich obozów koncentracyjnych, m.in. KL Auschwitz i KL Gross-Rosen, skąd nie wszystkim dane było powrócić. Ci, którzy przeżyli, przez blisko 30 lat – pod szyldem Klubu Ludzi ze Znakiem P przy Towarzystwie Miłośników Wrocławia – czynili starania o upamiętnienie tej organizacji i jej członków.

Na istniejącym od kwietnia 1988 roku skwerze Ruchu Oporu OLIMP, znajdującym się u zbiegu ulic Aleksandra Zelwerowicza i Sokolniczej, 20 kwietnia 1990 roku stanął okazały monument poświęcony członkom OLIMPU. To właśnie przy nim w czwartek 5 czerwca, w 83. rocznicę rozbicia grupy, z inicjatywy Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu odbyła się okolicznościowa uroczystość upamiętniająca członków OLIMPU. Spotkanie było także okazją, by przywołać pamięć działaczy innych grup konspiracyjnych i wywiadowczych działających w wojennym Wrocławiu w okresie II wojny światowej, jak choćby grupy STRAGAN, podległej Wywiadowi Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej.

Na godz. 14.00 pod pomnik przybyli m.in. świadkowie historii, czyli członkowie Klubu Ludzi ze Znakiem P działającego w ramach Towarzystwa Miłośników Wrocławia, oficerowie reprezentujący kilka jednostek Garnizonu Wrocław oraz mieszkańcy Wrocławia. Sztandar Stowarzyszenia Polaków Represjonowanych przez III Rzeszę prezentowała Drużyna Reprezentacyjna Chorągwi Dolnośląskiej ZHP, obecny był także sztandar Stowarzyszenia „Niezłomni”. Wojskową asystę honorową wystawił 2. Wojskowy Szpital Polowy we Wrocławiu. Modlitwę za zmarłych działaczy OLIMPU odmówił ks. kpt. Waldemar Gabryś.

Uroczystość poprowadziła i kwiaty w imieniu dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu złożyła Kamilla Jasińska. Ona także 3 czerwca wygłosiła okolicznościową, bogato ilustrowaną archiwaliami prelekcję pt. "Wysoko tu do Was jak na Olimp". Polskie grupy konspiracyjne Olimp i Stragan w wojennym Wrocławiu. Była to już 25. prelekcja z cyklu "Polacy w Breslau", realizowanego w latach 2024–2025 przez Oddział IPN we Wrocławiu oraz Towarzystwo Miłosników Wrocławia.