English version
Jak twierdzi Kamilla Jasińska, Cmentarz Żołnierzy Polskich jest nekropolią z najprawdopodoniej najbardziej tragiczną historią spośród wszystkich wrocławskich cmentarzy, a do tego w najpełniejszy sposób odzwierciedla losy okołowojennego Wrocławia i nie tylko. Tragiczna w tym przypadku jest nie tylko historia cmentarza jako miejsca (w znaczeniu całości), ale przede wszystkim historia każdej mogiły i każdej osoby spoczywającej na tej nekropolii.
Ciała pochowanych na tym cmentarzu osób były kilkukrotnie przerzucane z miejsca na miejsce, po drodze gubione, pozbawione tożsamości, a do tego przez wiele lat spoczywały pod fragmentami płyt nagrobnych niemieckich mieszkańców przedwojennego Wrocławia. Co ważne, to nekropolia kryjąca szczątki nie tylko żołnierzy. Pod 604 indywidualnymi płytami nagrobnymi, spoczywa – ale w kilkudziesięciu masowych grobach – najprawdopodobniej blisko 750 osób, w tym tylko niespełna 200 zidentyfikowanych. Oprócz żołnierzy Września '39 oraz 2 Armii Wojska Polskiego jest tam mnóstwo mogił cywilów: polskich robotników przymusowych i więźniów obozów koncentracyjnych przede wszystkim KL Gross-Rosen. Wśród pochowanych nie brakuje kobiet – spoczywa ich tam przynajmniej blisko 30 (zidentyfikowanych). Są też nastolatkowie i dzieci, a nawet niemowlęta, jak choćby ledwie miesięczna Krystynka pierwotnie pochowana na terenie niemieckiego obozu pracy Burgweide na dzisiejszych Sołtysowicach.
Niedzielny spacer po cmentarzu był okazją nie tylko do poznania trudnej i skomplikowanej historii powstania tej nekropolii, ale także nauki czytania cmentarza. Wraz z przewodniczką uczestnicy spaceru przeszli się wśród kwater, gdzie znajdują się imienne płayty nagrobne. Kamilla Jasińska wyjaśniła zebranym, jak odczytywac widoczne na nagrobkach informacje i jak je uzupełniać wiedzą pochodzącą z innych źródeł, poznając w ten sposób historie poszczególnych osób lub całych grup.
Spacer po Cmentarzu Żołnierzy Polskich był czwartym z cyklu PRZEZ WROCŁAWSKIE CMENTARZE SZLAKIEM POWSTAŃCÓW WARSZAWSKICH (I NIE TYLKO) zorganizowanego przez Oddział IPN we Wrocławiu we współpracy z Towarzystwem Miłośników Wrocławia z okazji przypadającej w tym roku 80. rocznicy powstania warszawskiego. Wstęp, jak zawsze, był wolny.
Osoby zainteresowane organizacją takiego spaceru z przewodniczką proszone są o kontakt mailowy na adres burgweide@ipn.gov.pl.