-
Fot. 2., Konzentrationslager Mauthausen, Skorowidz alfabetyczny więźniów bloku 13 podobozu Linz III z lat 1944–1945, sygn. IPN Wr 4/1. -
Fot. 3. Berg- und Hütten- Aktiongesellschaft Buhag Bergwerksdirektion Goldberg, Notatka dot. kart wyposażenia w tekstylia dla polskich robotników przymusowych przekazanych do dyspozycji właścicielki cegielni w m. Hermsdorf, 23 III 1943 r., sygn. IPN Wr 4/5. -
Fot. 4. Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich we Wrocławiu, Kartoteka pomocnicza dot. osób zmarłych w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen sporządzona na podstawie kwerendy w księgach zgonów więźniów obozu za 1942 r. (t. 4-6) prowadzonych przez Standesamt Gross-Rosen, przechowywanych w Archiwum Państwowym we Wrocławiu, sygn. IPN Wr 5/7. -
Fot. 5. Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich we Wrocławiu, Kartoteka pomocnicza dot. zgonów robotników przymusowych zarejestrowanych w księgach stanu cywilnego w Jeleniej Górze w latach 1939–1945, sygn. IPN Wr 5/8. -
Fot. 1., Strafgefängnis Breslau, Skorowidz więźniów karnych z lat 1933–1943, sygn. IPN Wr 2/23. -
Fot. 6. Sąd Okręgowy w Świdnicy, Fragment protokołu rozprawy głównej w sprawie Alfreda Richtera, 6 II 1947 r., sygn. IPN Wr 488/1126. -
Fot. 7. Sąd Grodzki we Wrocławiu, Fragment wniosku Jonasa Bulkowsztajna o stwierdzenie zgonu Michała Weinbergera, 24 VII 1946 r., sygn. IPN Wr 15/204. -
Fot. 8. Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Oleśnie, Protokół przesłuchania świadka Zofii Graboś, 15 XII 1945 r., sygn. IPN Wr 012/625
Wiele ofiar niemieckich represji z czasu II wojny światowej pozostaje bezimienna. Nie doczekały się upamiętnienia, a ich historie mogłyby pozostać zapomniane, gdyby nie program straty.pl. Cały czas szukamy osób, które pomogą nam udokumentować te represje i dzięki którym będziemy mogli wpisać nazwiska kolejnych osób do naszej bazy straty.pl – wirtualnego pomnika bohaterów II wojny światowej.
Baza, od wielu lat uzupełniana przez archiwistów Instytutu Pamięci Narodowej, zawiera 5,5 miliona rekordów. Pragniemy dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców, szczególnie do rodzin, które mogą nie wiedzieć, że:
- istnieje możliwość odnalezienia informacji o losach bliskich
- można uzupełnić dane w bazie
- można zgłosić osoby, których jeszcze w niej nie ma
Apelujemy do rodzin, instytucji i świadków historii o pomoc w uzupełnianiu danych o ofiarach, których losy nie zostały dotąd udokumentowane!
Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939-1945” – baza straty.pl
straty.pl to ogólnodostępna baza danych, zawierająca szczegółowe informacje o osobach zamordowanych, represjonowanych, zaginionych czy deportowanych w czasie niemieckiej okupacji.
Cel programu
Głównym celem programu, którego efektem jest ogólnodostępna internetowa baza straty.pl, jest przywrócenie pamięci o obywatelach polskich, którzy zginęli lub doświadczyli represji podczas niemieckiej okupacji.
Co można znaleźć w bazie
W bazie można znaleźć dane takie jak imię i nazwisko ofiary, data i miejsce urodzenia, ostatnie miejsce zamieszkania, a także okoliczności śmierci, aresztowania lub deportacji. Informacje te pochodzą z różnych źródeł, m.in.: materiałów zebranych przez Główną Komisję Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, z archiwów państwowych, dokumentów z obozów koncentracyjnych, relacji świadków, wspomnień oraz z licznych publikacji. Baza obejmuje ofiary egzekucji, więźniów obozów koncentracyjnych i obozów pracy, deportowanych na roboty przymusowe, cywilne ofiary wojny, a także osoby zamordowane w wyniku pacyfikacji.
Projekt straty.pl został zainaugurowany w 2006 roku z inicjatywy IPN oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ośrodka KARTA, aby zebrać i udokumentować losy ofiar II wojny światowej.
Rozwój programu
W styczniu 2022 roku Instytut Pamięci Narodowej przejął pełną odpowiedzialność za program straty.pl. Instytut zintensyfikował działania mające na celu wprowadzenie do bazy wszystkich materiałów dotyczących strat osobowych i ofiar represji pod okupacją niemiecką, jakie znajdują się w zasobach IPN w całej Polsce. Projekt nieustannie się rozwija, wzbogacając zasoby archiwalne o nieznane dotąd historie. To krok w stronę kompleksowego odtworzenia obrazu wojennych strat, z troską o każdą zapomnianą historię.
W bazie straty.pl zgromadzono informacje na temat 5,5 mln ofiar i osób poddanych represjom, z czego 5 mln udało się ustalić z imienia i nazwiska. Do tej pory wprowadziliśmy już 370 tys. jednostek archiwalnych z naszego zasobu, co stanowi 80% z całości wytypowanych materiałów. Udało się scalić 480 tys. rekordów oraz wprowadzić 945 tys. nowych. Zakończenie procesu uzupełniania bazy przywidujemy w przyszłym roku.
Dyrektor wrocławskiego Oddziału IPN dr hab. Kamil Dworaczek odnalazł w bazie IPN straty.pl nieznane dotąd jego rodzinie informacje o swoim dziadku Gerardzie, który przez dwa lata był więźniem niemieckiego obozu KL Auschwitz-Birkenau.
Od początku 2022 r. pion archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej realizuje program dokumentacyjny „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939–1945”. Jego celem jest odszukanie, zindeksowanie i zgromadzenie w jednym miejscu w formie bazy danych - dostępnych w różnych instytucjach, zwłaszcza muzeach i archiwach polskich oraz zagranicznych, jak również organizacjach społecznych – informacji dotyczących ofiar i osób represjonowanych oraz ustalenie imiennej listy możliwych do zidentyfikowania obywateli II RP, którzy zostali poddani wszelkiego rodzaju represjom ze strony III Rzeszy w latach 1939-1945. Obecnie baza programu zawiera informacje o ponad pięciu milionach pokrzywdzonych. Dostęp do zgromadzonych w bazie programu informacji o osobach represjonowanych oraz miejscach i rodzajach represji można uzyskać na stronie internetowej https://www.straty.pl, korzystając z umieszczonych tam wyszukiwarek.
W ramach ogólnopolskiej akcji promocyjnej programu „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939-1945” prezentujemy wybrane dokumenty, z których pochodzą dane wprowadzone lub przygotowane do wprowadzenia do bazy programu przez archiwistów Oddziału IPN we Wrocławiu. Dokumenty te zostały wytworzone przez: organy aparatu represji III Rzeszy, niemieckie przedsiębiorstwa korzystające z pracy robotników przymusowych, byłą Okręgową Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich we Wrocławiu, polskie sądy powszechne (akta spraw karnych, akta spraw o stwierdzenie zgonu / uznanie za zmarłego), terenowe jednostki UB (akta kontrolno-śledcze, akta rozpracowań operacyjnych).