Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

Cmentarz św. Rodziny jest cmentarzem parafialnym administrowanym przez parafię św. Rodziny na Sępolnie. To właśnie z tego względu powszechnie nazywany jest cmentarzem na Sępolnie, choć administracyjnie jest położony na terenie dawnej wsi dziś zwanej Bartoszowicami. Został założony w 1928 roku i pierwotnie funkcjonował jako cmentarz luterański zarządzany przez parafię im. Marcina Lutra. Po II wojnie światowej został przekształcony w cmentarz rzymskokatolicki i oddany pod zarząd parafii św. Rodziny. Choć jest niewielki, bo liczy niespełna 8 ha, to kryje szczątki wielu osób zasłużonych nie tylko dla Wrocławia, ale i dla Polski. 

Podczas drugiego spaceru z cyklu "Wrocławskie cmentarze szlakiem powstańców warszawskich (i nie tylko)" na przygotowanej przez Damiana Mrozka we współpracy z Kamillą Jasińska trasie zwiedzania znalazło się kilkadziesiąt grobów. Wspólnie odwiedziliśmy m.in. miejsca spoczynku:  

• płk. BOLESŁAWA ORLIŃSKIEGO – dowódcy Dywizjonu 305 
• TADEUSZA HUSKOWSKIEGO –żołnierza AK, powstańca warszawskiego, działacza NSZZ Solidarność PWr oraz jego żony ANNY HUSKOWSKIEJ, która podczas powstania warszawskiego była sanitariuszką 
• JANA WASZKIEWICZA – działacza opozycji antykomunistycznej, pierwszego marszałka województwa dolnośląskiego
• TADEUSZA DOROBISZA – ojca wrocławskiego krwiodawstwa i patrona Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa we Wrocławiu, żołnierza września i II Dywizji Strzelców Pieszych we Francji
• płk. JANA KRUKA-ŚMIGLI – bohatera września (jego żołnierze zabili jednego z dwóch niemieckich generałów we wrześniu 1939 roku)
• płk. RYSZARDA MAŁASZKIEWICZA –  szefa sztabu 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej podczas operacji Market-Garden (przy okazji odwiedziliśmy też pochowaną na tym cmentarzu rodzinę gen. Stanisława Sosabowskiego)
• ppłk. STANISŁAWA NOWOROLSKIEGO – powstańca warszawskiego, szefa Wojskowego Biura Poczt i Telegrafów przy Delegaturze Rządu na Kraj, jednego z najwybitniejszych radiotechników II RP
• mjr. BENEDYKTA SERAFINA – dowódcę obrony Grodna we wrześniu 1939 roku
• WITOLDA LIPIŃSKIEGO – architekta jednego z symboli Dolnego Śląska, czyli obserwatorium meteorologicznego na szczycie Śnieżki, żołnierza ZWZ-AK
• prof. JÓZEFA KUBICZA – dermatologa, który opracował maść Linomag, pracownika w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami prof. Rudolfa Weigla we Lwowie, więźnia NKWD
• inż. ANDRZEJA TEISSEYRE – żołnierza września, który zaprojektował skocznie narciarskie w Brzuchowicach k. Lwowa, Karpaczu i we Wrocławiu
• prof. JANA SŁOWIKOWSKIEGO – lekarza, żołnierza ZWZ, który uratował i zorganizował ucieczkę słynnego kuriera Jana Karskiego w 1940 roku, dwa lata później J. Karski poinformował w swoim raporcie Zachód o Holocauście
• prof. HUGONA STEINHAUSA – słynnego lwowskiego i wrocławskiego matematyka
• prof. STANISŁAWA HARTMANA – matematyka, działacza opozycji antykomunistycznej
• prof. EDWARDA MARCZEWSKIEGO – matematyka, byłego robotnika przymusowego deportowanego wraz z cywilną ludnością powstańczej Warszawy do obozu Burgweide (obecnie osiedle Sołtysowice)
• RUDOLFA TAUERA – działacza przedwojennej Polonii Wrocławskiej
• JERZEGO BRESSELA – wieloletniego pracownika obsługi Kanału Panamskiego, który pomagał marynarzom-uciekinierom z PRL
• ADAMA MARSZAŁKOWICZA – żołnierza Legionów Polskich, bohatera wojny polsko-bolszewickiej, prezydenta Tarnowa (wraz z nim pochowany jest jego syn, br. Jerzy – założyciel Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta)
• ANNY LUTY – ochmistrzyni dworku Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, która sprawowała pieczę nad majątkiem pisarza, była także członkiem AK, i to właśnie w dworku słynnego polskiego pisarza podczas II wojny światowej ukrywała żołnierzy AK

Na trasie spaceru nie zabrakło wizyty przy symbolicznym grobie ks. Jerzego Popiełuszki oraz pod pomnikiem Orląt Lwowskich. Oczywiście odwiedziliśmy także zbiorową mogiłę żołnierzy AK wyróżniającą się pomnikiem autorstwa Łucji Skomorowskiej-Wilimowskiej, a także sąsiadującą z nią kwaterę na polu 1, gdzie spoczywają zmarli już po wojnie żołnierze AK, m.in. zasłużeni działacze Światowego Związku Żołnierzy AK. Spacer zakończyliśmy symbolicznie przy grobie ks. Kazimierza Marksa, który od 1990 roku do śmierci w 1996 roku był kapelanem Światowego Związku Żołnierzy AK. 

Osobom zainteresowanym historią nekropolii oraz sylwetkami osób na nim spoczywających polecamy m.in. publikację Andrzeja Rumińskiego, który jako pierwszy stworzył i opublikował wykaz osób pochowanych wraz z ich biogrami. 

Warto pamiętać, że cmentarz posiada własną stronę internetową i wyszukiwarkę grobów mogily.pl/swrodzinywroclaw. Biogramy zmarłych pochowanych na cmentarzu przy ul. Smętnej można także znaleźć na stronie cmentarz.wroclaw.pl.