Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

Uroczystość z wojskową asystą honorową wystawioną przez Garnizon Wrocław rozpoczęła się oczywiście o godz. 17.00 w godzinę W. W podniosłym wydarzeniu wzięło udział wielu wrocławian i Dolnoślązaków. Uroczystość poprowadził Wojciech Trębacz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętnienia Walk i Męczeństwa IPN we Wrocławiu.

Na Promenadzie Staromiejskiej pod pomnikiem rtm. Witolda Pileckiego obecni byli oczywiście Powstańcy Warszawscy, przedstawiciele władz państwowych, samorządowcy, przedstawiciele stowarzyszeń i związków, duchowni i mundurowi oraz m.in. syn Tadeusza "Bora" Komorowskiego.

- W czasie powstania byłem ranny, przysypany gruzem, ale jako największą tragedię odbieram pochowanie ojca. Powiadomiono mnie, że tato kona w sąsiedniej dzielnicy. Dzięki przepustce dostałem się do niego. Miał cały rozerwany bok. Nie było go gdzie pochować. Wszystkie zielniki i skwerki wypełnione były krzyżami, tyle było grobów. Przysypałem go cegłami, przykryłem drzwiami i pobiegłem. To była już końcówka powstania. Udało mi się wyjść z miasta z ludnością cywilną. Powstanie było konieczną walką o wolną, niepodległą i suwerenną Polskę – mówił w trakcie swojego wystąpienia kpt. Stanisław Wołczaski.

Jacek Sutryk, prezydent Wrocławia, zacytował słynny wiersz Józefa Szczepańskiego ps. Ziutek, poety i żołnierza powstania warszawskiego, który poległ na polu bitwy. Kamil Dworaczek, dyrektor wrocławskiego oddziału IPN, stwierdził, że jednym z najgorętszych sporów naszej najnowszej historii jest pytanie, czy powstanie miało sens.

(…) Na pewno wielu z Państwa przychodzi do głowy pytanie czy powstanie miało sens? Może nawet teraz gdzieś ono wraca w kontekście rocznicy. I nie ulega wątpliwości, że jest to też jeden z najgorętszych sporów dotyczących naszej najnowszej historii. W tym sporze często jednak zapominamy o emocjach, dokonujemy chłodnej analizy opartej o realia geopolityczne, ale też o to, co stało się później. Zapominamy o tym, że powstańcy nie przewidywali przyszłości, tak łatwo jest osądzać, gdy zna się już fakty i ich konsekwencje. Nie przewidzieli, że Niemcy zrównają miasto z ziemią, zabiją 180 tys. cywilów, a resztę wypędzą do obozów pracy w III Rzeszy, w tym do Wrocławia. Ale często właśnie emocje były czynnikiem decydującym. Emocje, których my nie jesteśmy w stanie zrozumieć, bo nie przeżyliśmy i nie doświadczyliśmy czasu bestii (…) - mówił dyrektor wrocławskiego Oddziału IPN.

Głos zabrał również wojewoda dolnośląski Maciej Awiżeń. Uroczystość była również okazją do wręczenia odznaczeń przedstawicielom obecnego pokolenia „wiernym AK-owskiej przysiędze”. Z rąk prof. Stanisława Ułaszewskiego, prezesa Okręgu Dolnośląskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej pamiątkowe medale odebrali m.in. dr hab. Kamil Dworaczek, dyrektor wrocławskiego Oddziału IPN oraz pracownicy Oddziałowego Biura​ Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN we Wrocławiu: Renata Winiarska, Jacek Cielecki i Przemysław Mandela. Wyrazem hołdu dla bohaterskich Powstańców, którzy oddali życie w obronie stolicy i kraju, był uroczysty Apel Pamięci oraz salwa honorowa, a także złożenie kwiatów przy pomniku przez liczne delegacje.

Główni organizatorzy wydarzeń:

Okręg Dolnośląski Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Dolnośląski Urząd Wojewódzki we Wrocławiu, Miasto Wrocław, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu. Patronat honorowy nad obchodami sprawują: Paweł Gancarz - Marszałek Województwa Dolnośląskiego, Jacek Sutryk - Prezydent Wrocławia oraz Jerzy Pokój - Przewodniczący Sejmiku Województwa Dolnośląskiego.