Instytut Pamięci Narodowej - Wrocław

Muzeum Dulag 121 to instytucja kultury od 2010 roku działająca w miejscu, gdzie znajdował się Dulag 121 (skrót od niemieckiego Durchgangslager 121), czyli niemiecki obóz przejściowy utworzony na terenie byłych Warsztatów Kolejowych w Pruszkowie dla wypędzonych ze stolicy podczas powstania warszawskiego i tuż po jego zakończeniu. Obóz funkcjonował od 6 sierpnia 1944 do 16 stycznia 1945 roku. W tym okresie – według różnych szacunków – przeszło przez niego od 340 tys. do 650 tys. warszawiaków oraz mieszkańców podwarszawskich miejscowości, z czego od 60 tys. do 70 tys. trafiło do obozów koncentracyjnych. Główną funkcją obozu było pozyskanie spośród wypędzonych jak największej liczby osób zdolnych do przymusowej pracy na terenie III Rzeszy. To właśnie z tego obozu część transportów kierowana była do obozów w na terenie wojennego Wrocławia (Breslau) lub w jego okolicy, jak np. obów Burgweide na terenie obecnego osiedla Sołtysowce, wówczas będacego podmiejską wsią o nazwie Burgweide.  

Wśród dziesiątek tysięcy polskich robotników przymusowych, którzy podczas II wojny światowej pracowali w Breslau na rzecz wojennej gospodarki III Rzeszy, były tysiące cywilów z Warszawy. Do niemieckiego Wrocławia trafiali już od pierwszych dni Powstania Warszawskiego, jednak najwięcej transportów przypadło na pierwsze dni października 1944 roku. Dla licznej grupy warszawiaków Breslau – a przede wszystkim podmiejski obóz przejściowy Burgweide – był tylko krótkim przystankiem na drodze w głąb III Rzeszy. Wielu zostało jednak przydzielonych do pracy w Breslau. Osadzono ich w kilkudziesięciu niemieckich obozach pracy, w tym kilku, które utworzono specjalnie dla nich. Duża, przynajmniej kilkutysięczna, grupa cywilów powstańczej Warszawy doświadczyła tragicznych walk o Festung Breslau. Ci, którym dane było przeżyć to „piekło na ziemi”, jak sami mówili, stanęli przed trudnym wyborem i decyzją: wracać do ukochanej, ale zrównanej z ziemią Warszawy, czy zostać w polskim Wrocławiu – też zniszczonym, ale przede wszystkim zupełnie obcym, bo dotąd niemieckim, mieście. Prelekcja w Muzeum Dulag 121 w Pruszkowie poświęcona będzie m.in. tym właśnie zagadnieniom. 

Zapraszamy! Wstęp wolny! 

Więcej na dulag121.pl