Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu

Otwarcia konferencji dokonał Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu dr Paweł Rozdżestwieński.

Pierwszym prelegentem konferencji był dr Jiří Plachý z Wojskowego Instytutu Historycznego w Pradze, który mówi o dziejach Legionu Czechów i Słowaków w Polsce. Dr Jiří Plachý specjalizuje się w historii drugiego zagranicznego ruchu oporu i polutowych prześladowań jego uczestników. Jest autorem lub współautorem ponad dwudziestu tytułów książek oraz około dwustu pięćdziesięciu artykułów i opracowań, opublikowanych w czeskich i zagranicznych periodykach. W 2015 roku otrzymał Nagrodę Literacką im. Jaroslava Golla za książkę "Gorsze niż czas wojny... Losy czechosłowackich spadochroniarzy z Wielkiej Brytanii w polutowej Czechosłowacji". W tym samym roku został powołany przez Ministra Sprawiedliwości na biegłego sądowego z zakresu nauk społecznych, dyscypliny politologii specjalizującej się w ruchu oporu antyhitlerowskiego i antykomunistycznego.

O ruchu oporu w Protektoracie Czech i Moraw wobec zbliżającej się wojny mówił kolejny historyk - dr Stanislav Kokoška, z Instytutu Badania Reżimów Totalitarnych oraz Instytutu Historii Współczesnej Akademii Nauk Republiki Czeskiej w Pradze.

Dr Pavel Kreisinger z Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu przedstawił natomiast ciekawy referat na temat emigracyjnego ośrodka wywiadu czechosłowackiego w Londynie i jego kontaktów z polskim Oddziałem II oraz działalności majora Josefa Bartíka.

O działalność wywiadu czeskiego w Protektoracie Czech i Moraw i jego kontaktach z Polską opowiedział dr Milan Vyhlídal z Uniwersytetu Obrony w Brnie.

Blok wykładów zagranicznych gości naszej konferencji zamknęli: dr Jiří Rajlich z Wojskowego Instytutu Historycznego w Pradze wykładem pt. Josef František i lotnicy czechosłowaccy w Polsce oraz dr Martin Posch z Instytutu Historii Słowackiej Akademii Nauk w Bratysławie referatem pt. Imrich Gablech i wojskowi słowaccy w Polsce. Na zakończenie głos zabrał dr Pavla Plachá z Instytutu Badania Reżimów Totalitarnych w Pradze w wykładzie na temat „Marie Pětrošová”.

Jedynym, jednak bardzo znaczącym polskim akcentem konferencji były dwa wykłady dra Dariusza Dąbrowskiego pracownika Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN we Wrocławiu, zajmującego się relacjami państw Europy Środkowo-Wschodniej w XX w., działalnością przedwojennego Oddziału II Wojska Polskiego oraz represjami wobec jego oficerów po II wojnie. Dr Dąbrowski mówił o podpułkownik Adolfie Dostalu, oficerze kontaktowym przy Legionie Czechów i Słowaków, ofierze zbrodni katyńskiej. Porucznik Arnošt Valenta i jego historia był ostatnim referatem tego dnia autorstwa dra Dąbrowskiego.  

Dzisiejszą konferencję możemy potraktować dwojako. Po pierwsze z punktu widzenia naukowego. Uważamy, że bardzo ważne jest rozwijanie współpracy międzynarodowej w tym zakresie, wymiana doświadczeń i przedstawianie różnych perspektyw historiograficznych. To najlepsza okazja do tego, żeby poznać postacie, o których mówili nasi zagraniczni goście, a o których mieliśmy niewielkie pojęcie. Poza tym cały wątek współpracy polsko-czechosłowackiej wojskowej u progu wojny w 1939 roku jest mało znany. Stąd potrzeba organizacji tego typu spotkań. Drugi aspekt to walor edukacyjny i na przykład walka z nieprawdziwymi mitami o tym, że Czesi w ogóle nie walczyli z Niemcami, że nie istniał wówczas ruch oporu. Referaty przedstawione na dzisiejszej konferencji przeczą tym mitom – powiedział dr Kamil Dworaczek, naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN we Wrocławiu.

Warto dodać, że w Przystanku Historia do końca października oglądać można wystawę zdjęć oraz dokumentów, które poświęcone zostały kwestiom polsko-czechosłowackiej współpracy wojskowej u progu wojny w 1939 roku.